1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 219

PSYCHOLOGIE ALS SURROGAAT VOOR RELIGIE

173

stelen of de onbewuste schuldgevoelens over het vroeger eenmaal gewenste overspel, die leiden tot de vehemente beschuldigingen van de ander. Wie de ander beschuldigt heeft zelf schuldgevoelens, waarvan hij zich echter niet bewust is. Hoewel dit eigenlijk niet bij mijn onderwerp hoort, moge ik er terzijde nog op wijzen hoe deze pericoop een duidelijk voorbeeld oplevert van de hulpdiensten die de dieptepsychologie aan de exegese kan bewijzen. De psychologie, in plaats van gevreesde concurrent, de nederige dienares van de theologie! Doch keren wij terug tot de Messiaswaan als beroepsziekte van de therapeut. Waarom zou hij met de dichter en de chirurg een verhoogde vatbaarheid vertonen voor deze ernstige ontsporing? De psychoterapeut is iemand aan wie weinig narcistische gratificaties ten deel vallen, (hij is de meest verachte onder de medici en staat in het dubbelzinnige licht van de man die gemene zaak maakt met de overtreders), iemand, die zich uitdrukkelijk bemoeit met die groepen van mensen die men van nature niet tot zijn vrienden zou kiezen (de te kortgekomenen en de gekwetsten, de verbitterden en de eenzamen) en die ook in dat werk veel onverdiende verwijten krijgt te horen, en zich in de negatieve overdracht bloot stelt aan een bejegening die men in andere omstandigheden als krenkend zou ervaren. Hij loopt dus wel groot gevaar de kern van zijn verborgen grootheidsgedachten te zien uitgroeien tot een bloeiende Messiaswaan. Voeg daar nog bij dat de patient, in de positieve overdracht, hem grenzeloos zal vereren en hem zal idealiseren in een mate die aan deïficatie grenst en dat hij in zijn vak soms wonderen mag beleven van genezing en levensvervulling die niet alleen de leek maar ook de vakgenoot-niet-therapeut voor een raadsel stellen, dan is het U duidelijk dat het eerder te verwonderen is, dat niet alle therapeuten aan dit gevaar bezwijken! Freud heeft dit gevaar onderkend') en er in duidelijke woorden voor gewaarschuwd: hij spreekt van de „Versuchung gegen den Kranken die Rolle des Propheten, Seelenretters, Heilands zu spielen" en stelt zakelijk vast dat „die Regeln der Analyse einer solchen Verwendung der arztlichen Persönlichkeit entschieden wiederstreben". Indien de Kerk dus reden tot bezorgdheid mocht hebben, omdat 1) Das Ich und das Es. G.W. XIII, noot pag. 279.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen