1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 262

210

P. GROEN

Ook t.o.v. het fysische wordt inmiddels het woord dimensie nog wel in verschillende betekenissen gebruikt. In het gangbare spraakgebruik wordt onder dimensie gewoon — en dat zal wel de oorspronkelijke betekenis zijn — „afmeting" verstaan. In de natuurkunde gebruikt men, zoals bekend, het woord „dimensie" in een meer abstracte zin, doch ook nog in twee verschillende betekenissen. Enerzijds zegt men bijv. dat de fysische ruimte driedimensionaal is, dus drie dimensies heeft, anderzijds gebruikt men het woord dimensie veelvuldig in een meer algemene zin: als men namelijk een bepaalde „dimensie" toekent aan elke grootheid waaraan door „meting" (d.i. niet door eenvoudige telling, doch door vergelijking met een andere soortgelijke, comparabele, grootheid — die dan als eenheid fungeert) een maat kan worden toegekend, uitgedrukt in een getal en een eenheid; de te meten grootheid heeft dan principieel dezelfde dimensie als de te gebruiken eenheid. Zo heeft dus bijv. een fysisch-ruimtelijk gebied drie „dimensies" in de eerst genoemde betekenis en anderzijds heeft het een inhoud die de (ene) „dimensie" van een volume heeft. Zoals bekend bestaan er tussen de verschillende ,,dimensies" in de laatstgenoemde betekenis relaties, die berusten op de fysische relaties die tussen de betrokken fysische grootheden (afstanden, oppervlakten, tijdsintervallen, snelheden, versnellingen, krachten . . . . enz.) bestaan. We behoeven daar hier niet op in te gaan. In verband met ons onderwerp willen we ons eerst eens beperken tot die eerste betekenis van het woord dimensie, volgens welke de gegeven fysische ruimte drie dimensies heeft. We kunnen deze betekenis de meetkundige betekenis noemen. Hier doen zich nu al dadelijk twee vragen voor. Ten eerste: mogen we dat wel zeggen: „fysische ruimte", is dat geen contradictio in terminis? Is ruimte niet per definitie iets wiskundigs? Ten tweede: is het wel waar dat onze ruimte drie dimensies heeft? Fysische ruimte is een geoorloofde en soms, ter vermijding van misverstand, gewenste terminologie. We bedoelen hier de ruimte die wij waarnemen, waarin wij ons bewegen, de gegeven „concrete" ruimte, in onderscheid van de ruimte, of liever de ruimten, der wiskunde, die abstract zijn en hoogstens modellen kunnen leveren van de „concrete" ruimte. In de wiskunde zou het geen zin hebben te zeggen dat „de" ruimte 3-dimensionaal is; daar hebben 2-dimensionale en 4- of meer-dimensionale ruimten evenveel recht van „bestaan". De empirische, concrete ruimte echter is met de geschapen fysische dingen en hun ordeningen gegeven en is zelf een fysische ordening.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen