1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 217

PSYCHOLOGIE ALS SURROGAAT VOOR RELIGIE

171

voor gewaarschuwd: „Die unliebsame Analogie mit der Wirkung der Röntgenstrahlen drangt sich auf"; n.l. dat de therapeut die mensen tracht te genezen van hun kanker door röntgenstralen, zelf zich zo blootstelt aan deze stralen dat hij een röntgen-carcinoom oploopt. Het zal U misschien verwonderen dat deze „beroepsziekte" direct de vorm van een Messiaswaan moet aannemen, doch dan moet ik U zeggen dat deze bizarre top van de banale grootheidswaan veel frequenter voorkomt dan men op grond van de enkele uitgesproken gevallen zou menen. Wanneer iemand met helder bewustzijn in alle ernst volhoudt de Zoon van God te zijn of de nieuwe incarnatie van God die méér is dan Jezus Christus, onze Heer, dan is dit zon ernstig gebrek aan realiteitsbesef, dat de diagnose schizophrenie of degeneratiepsychose voor de hand ligt. De huivering echter waarmee wij deze zieke aanhoren en de afkeer waarmee wij ons bijna automatisch van hem afwenden, verraadt reeds hoe dichtbij dit gevaar voor ons zelf ligt. Het vreemde van de lijder aan Messiaswaan is niet de grote afstand tot onze eigen problematiek maar de grote nabijheid die het ons onmogelijk maakt in hem ons zelf te herkennen. De Messias-waan als onbewuste kern van de grootheidswaan komt bij veel neurotici voor, en merkwaardigerwijze ook bij patiënten die geen godsdienstige opvoeding hebben gehad en weinig besef hebben van onze Christelijke traditie. Men herkent dit complex, dat natuurlijk voor de lijder zelf verborgen is b.v.b. aan een droom, waarin iemand aan een paal gebonden is en bloedt uit vreselijke wonden. Uit de associaties wordt duidelijk dat deze martelaar de dromer zelf voorstelt en dat hij onschuldig lijdt en daarin groter is dan alle anderen. Of men hoort hoe iemand zich inleeft in een fantasie waarin hij slachtoffer wordt van boze intriges, maar door zijn ondergang komt de waarheid aan het licht en toekomstige generaties profiteren van zijn vrijwillig offer. Of men hoort iemand klagen hoe moeilijk het leven is, wanneer men reeds weet wie hem straks zal verraden, nog vóór dat de toekomstige verrader zich dat zelf bewust is. In het algemeen: het besef van morele superioriteit op grond van lijden zonder schuld. Hierbij is de offergedachte zelfs geheel verdwenen: het leed op zich zelf (dat men dus in de masochistische instelling ook zelf kan

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen