1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 313

ENERGIE EN MASSA

253

Wat wordt dan eigenlijk bedoeld met „equivalentie"? Als twee veranderlijke grootheden met elkander evenredig zijn, kan men wel spreken van een (1,1) verband of verwantschap, maar in het algemeen toch niet van „equivalentie"? Het juiste „gepaard gaan met" wordt hier abrupt vervangen door „equivalentie". In welk opzicht zijn energie en massa „gelijk-waardig"? Het geval ligt geheel anders bij het mechanisch warmte-equivalent in de thermodynamica. Daar zijn 1 Calorie en 427 kgm equivalent, gelijkwaardig t.o.v. het effect, dat met beide bereikt kan worden, maar deze betekenis kan ik hier niet overdragen. Trouwens, bij de bespreking van het z.g. „massadefect" gebruikt Prins (blz. 287) wel de term ,,equivalentie van massa en energie", maar in de verklaring speelt die „equivalentie" geen rol, maar redeneert hij geheel uit zijn formulering van Einstein's ontdekking: bij de vereniging van 2 vrije protonen en 2 vrije neutronen tot een heliumkern neemt èn de (in dit geval potentiële, gevolg van de aantrekkende krachten) energie af èn de massa („massadefect") en die verminderingen zijn verbonden door de genoemde formule. Bij de bespreking van de z.g. paarvorming (een positief en een negatiefelectron) of „materialisatie" van harde gammastraling redeneert hij echter eldus; „De massa van het hierbij gevormde electronenpaar ontstaat . . . . uit de energie van het gamma-quantum" (cursivering is van mij). M.i. heeft men hier niet met één, maar met twee transformaties of ontstaanswijzen te maken: de ene energie-soort (de stralingsenergie) van het kwantum gaat over in een andere energiesoort (nl. die van massa-energie en ev. kinetische energie van beide electronen) en de relativistische massa van het kwantum in de ,,gewone" massa van beide elektronen. Het is natuurlijk niet toevallig, dat beide redeneringen tot hetzelfde resultaat leiden. De formules van de relativiteitstheorie en de eigenschappen van het kwantum (foton) zorgen daar wel voor, maar dat rechtvaardigt nog niet de uitdrukking ,,massa ontstaat uit energie". Nog even wat over de dimensie-beschouwingen van Groen. Of verschil in „wezen" leiden moet tot verschil in „dimensie" of omgekeerd verschil in dimensie wijst op verschil in „wezen" durf ik niet dadelijk te zeggen. Boven noemde ik het begrip „wezen" zo moeilijk hanteerbaar. Ik moet denken aan een opmerking, die ik eens las in een boek over wijsbegeerte. Daarin wordt verteld, dat in de tijd van de O.I.Companie de Hollandse gezant aan een heerser in een tropenland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen