1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 315

NOGMAALS OVER DIMENSIES door P. GROEN

Aan het begin van mijn verhaal over ruimte, tijd en dimensies in het septembernummer van dit tijdschrift maakte ik een opmerking die bedoelde de aandacht te vestigen op de wenselijkheid van een zorgvuldig en ondubbelzinnig woordgebruik. Aan het slot van dat verhaal ben ik echter zelf onnauwkeurig geweest in m'n woordkeus i). Dat „massa tot energie kan worden getransformeerd" is inderdaad onnauwkeurig gezegd, evenzo als wanneer men zou zeggen dat bij het vallen van een heiblok hoogte in energie wordt omgezet. In het laatste geval zou men in plaats van „hoogte" moeten zeggen: „door de hoogte bepaalde potentiële energie" en in plaats van „energie": „andere energie"; en in het eerste geval zou men in plaats van „massa" moeten zeggen: „in de rustmassa vertegenwoordigde (relativistische) rustenergie". Dit neemt inmiddels niet weg dat de band tussen deze „rustenergie" en de rustmassa veel nauwer en wezenlijker is dan die tussen de potentiële energie in het zwaartekrachtveld en de hoogte; en ik zou de conclusie die ik trok t.a.v. de dimensies van energie, massa, tijd en afstand dan ook wel willen handhaven, gezien de reserves („van hoger standpunt gezien", „van dit standpunt gezien") waarmee ik die omringde. Indien immers massa en energie zo universeel en onveranderlijk door een eenvoudige evenredigheid aan elkaar gebonden zijn, dan ligt de gedachte toch voor de hand dat deze twee eigenlijk („van hoger standpunt gezien", of: meer fundamenteel beschouwd) één zijn of, wil men, twee openbaringen van één, achter beide liggende, eigenschap van al wat fysisch is. Welke dimensie aan dat ene kan toegekend worden, wordt dan ten dele een kwestie van keuze, van definitie. Ter verduidelijking van dit laatste zij hier een analoog geval aangehaald, nl. dat van „zware massa" en „trage massa". Stel, de natuurkunde had het begrip „zware massa" eerder ontwikkeld dan het begrip „trage massa"; men had aan die zware massa bijvoorbeeld de naam „zwaarte" gegeven en men had de eenheid en de dimensie ^) De schrijver is Prof. Dr. G. J. Sizoo, Prof. Dr. H. R. Woltjer en drs. H. Bokhout erkentelijk voor de opmerkingen betreffende genoemd artikel, die zij hem hebben doen toekomen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen