1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 243

AFSTANDEN, TUSSENPOZEN EN VOORVALLEN

191

welke een punt in gelijkmatige translatie gelijke afstanden doorloopt. De mogelijkheid van het vaststellen van gelijkheid van afstanden wordt hierbij dus ondersteld. De chrono-metrie wordt via het begrip der gelijkmatige translatie op de geo-metrie gebaseerd. Uiteraard is hiermede het vraagstuk van de ideale, d.i. gelijkmatig lopende, klok nog niet opgelost, want het geval van een stoffelijk punt, dat aan de invloed van alle andere materie is onttrokken, doet zich in de natuur niet voor. De leer der mechanica, die van het principe van de gelijkmatige beweging uitgaat, daaraan de krachtwet en de wet „actie = — reactie" toevoegt, leidt echter tot de conclusie, dat een lichaam, waarvan noch de massa, noch de ruimtelijke verdeling van de massa verandert en waarop geen uitwendig koppel werkt, wanneer het eenmaal een wentelende beweging om zijn kleinste as heeft verkregen, ten opzichte van de vaste sterren, een gelijkmatige rotatie om die as zal behouden. Dit houdt in dat het lichaam wentelt over gelijke hoeken in tussenpozen, die onderling gelijk zijn in de zin van de definitie der gelijkmatige translatie. Aangezien nu de aarde met ver gaande nauwkeurigheid als een dergelijk lichaam is op te vatten en de wenteling daarvan waarneembaar is aan de schijnbare dagelijkse rotatie van de vaste sterren, ligt het voor de hand deze laatste als de ideale (althans nagenoeg ideale) klok te aanvaarden. De astronomische chronometrie doet dit dan ook en definieert de sterresecunde (d.w.z. de tussenpoos waarin het stelsel van de vaste sterren over vijftien boogsecunden schijnbaar wentelt) als de eenheid van tijd 6). Hiermede is dan, zij het ook via een definitie en een theorie, de basis voor de tijdmeting gelegd, althans indien de bovengenoemde onderstelling, nl. die van de mogelijkheid van de waarneming van gelijktijdigheid, gerechtvaardigd is. Echter juist op dit punt is er volgens de speciale relativiteitstheorie gerede aanleiding tot kritiek. 6. Alvorens op deze kritiek in te gaan, willen wij eerst het reeds meermalen gebruikte begrip „voorval" nader bespreken. Met elke waarneembare gebeurtenis is een eindige ruimtelijke uitgebreidheid en een eindige tijdsduur verbonden. Aansluitend bij het meetkundig begrip „punt", waarmede geen uitgebreidheid is verbonden, veroorloven we ons echter in de chronogeometrie uit te gaan van het begrip „voorval", waaraan wij noch uitgebreidheid noch tijdsduur toekennen. De plaats van een voorval

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen