1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 257

AFSTANDEN, TUSSENPOZEN EN VOORVALLEN

205

tijd-orde zeer verdiept, zodat terecht van een chrono-geometrie kan worden gesproken, echter met dien verstande dat daarin het qualitatieve onderscheid tussen de successie en de juxtapositie onverminderd blijft gehandhaafd. Zelfs kan gezegd worden dat het inzicht in dit onderscheid is verscherpt, door het aan het licht gebrachte verband tussen de invariantie (resp. de variantie) van de successie enerzijds en de mogelijkheid (resp. de onmogelijkheid) van de causale relatie anderzijds. 13. Uit het voorgaande moge duidelijk zijn, dat de vraag die aanleiding gaf tot het schrijven van dit artikel i), nl. „of de tijd als vierde dimensie van de kosmos moet worden opgevat", in deze vorm gesteld, niet zonder meer ontkennend of bevestigend kan worden beantwoord. Voor zover zij slechts doelt op de onverbrekelijke samenhang tussen de tijd-orde en de ruimtelijke orde, voor de quantitatieve beschrijving waarvan vier meetbare grootheden nodig zijn, zou een bevestigend antwoord mogelijk zijn, mits daarbij dan maar niet vergeten wordt, dat drie dezer grootheden (de ruimtelijke coördinaten) qualitatief onderling overeenstemmen en de vierde (de tijd coördinaat) qualitatief van deze drie verschillend is. Sommige auteurs brengen dit tot uitdrukking door in het verband van de Minkowskiaanse inkleding van de relativiteitstheorie, niet de term 4-dimensionaal maar de term (1 -j- 3)-dimensionaal te gebruiken i"!"). Voor zover de gestelde vraag echter zou bedoelen de tijd te interpreteren als een vierde ruimtelijke dimensie, dient zij m.i. beslist ontkennend te worden beantwoord. In dit geval ligt op de achtergrond van deze vraag het wijsgerig probleem van Zijn en Worden, dat zo oud is als de philosophic zelf. Bij sommige auteurs, die de vraag in dezen zin bevestigend willen beantwoorden, is de affiniteit met de Eleatische traditie in de wijsbegeerte dan ook duidelijk merkbaar is). Naar mijn mening kan achter de leer van de „onveranderlijkheid van het ware zijn" aan een juiste interpretatie van de relativiteitstheorie geen voedsel ontlenen i^). In de geschapen kosmos doet het natuurwetenschappelijk onderzoek ons wel constante, d.i. van plaats en tijd onafhankelijke, relaties ontdekken — waartoe ook de chrono-geometrische betrekkingen behoren — maar niettemin blijft haar historische wording en ontplooiing een onmiskenbare realiteit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen