1962 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 332

268

P. MULLENDER

van centen bij elkaar voegen. Het aantal van de nieuwe verzameling is dan de som van de aantallen der oorspronkelijke verzamelingen. Men kan ook twee stokken achter elkaar leggen, ze desnoods aan elkaar lijmen. De lengte wordt dan de som van de lengten der afzonderlijke stokken. Anders staat het echter met bijvoorbeeld warmtemeting, of liever temperatuurmeting. De ervaring leert: Ie. De relatie „even warm" is transitief. Liever spreken we van de relatie „van gelijke temperatuur". 2e. Er is een ordening in de temperaturen, met het gevolg dat de relatie „van hogere temperatuur" ook transitief is. Echter, men kan temperaturen niet op elkaar afpassen en dat betekent dat we op een andere wijze moeten komen tot associatie van getallen met temperaturen. Welnu, dit kan men op verschillende wijzen doen. Zoals bekend maakt men daarbij gebruik van het feit dat de meeste stoffen bij verwarming uitzetten en vervolgens van het verschijnsel dat bijvoorbeeld water onder normale druk bij één zeer bepaalde temperatuur bevriest en bij een andere eveneens zeer bepaalde temperatuur kookt, indien men tenminste vriespuntsverlaging en kookpuntsverhoging door verontreiniging, of onderkoeling en kookvertraging weet te voorkomen. Ik wil nu twee mogelijkheden van temperatuurmeting vergelijken: In de eerste plaats kan men gebruik maken van een hoeveelheid kwik in een reservoir met daaraan verbonden een zeer dunne buis. Men zorgt dat het kwik ook nog een stukje van de buis vult. Men zet de aldus verkregen thermometer in smeltend ijs en zet een streepje bij de kwikspiegel. Daarna plaatst men de thermometer in kokend water en zet weer een streepje bij de nieuwe stand van de kwikspiegel. Daarna verdeelt men het tussenliggend stuk van de buis in honderd gelijke delen en men heeft een temperatuurschaal verla-egen. Afgezien van het effect van de uitzetting van het glas kan men zeggen dat men zijn temperatuurschaal gekoppeld heeft aan het volume van het kwik. Men zou echter ook gebruik kunnen maken van een ijzeren staaf. Weliswaar zou dit minder practisch zijn, maar toch is het denkbaar dat men de staaf eerst in smeltend ijs legt en zijn lengte meet bijvoorbeeld met behulp van een kijkertje dat langs een andere staaf kan schuiven, die op constante temperatuur gehouden wordt, vervolgens de lengte van de staaf meet in kokend water en ten slotte de door de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen