1963 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 214

172

L. BOSCH

zet. Alvorens wij ons echter verdiepen in dit mechanisme, willen wij nog één maal stil staan bij één van de meest bestudeerde ontwikkelingsverschijnselen, nl. de metamorphose van het kikkervisje. Het zal geen verwondering wekken, dat de overgang van het bestaan in het water naar het leven op het land een grote aanpassing van het betrokken organisme vergt. Eén van de problemen waarvoor zulk een organisme komt te staan, is de stikstofuitscheiding. Voor zoetwatervissen blijkt de uitscheiding van stikstof in de vorm van ammonia geen bezwaren op te leveren, daar deze giftige verbinding in het waterige milieu onmiddellijk tot bevredigend lage concentraties wordt verdund. Voor dieren die op het land leven is ammonia geen geschikt uitscheidingsprodukt. Zoogdieren en volwassen amphibiën hebben het probleem opgelost door zich van hun overtollige stikstof in de vorm van ureum te ontdoen, terwijl insecten, vogels en hagedisachtige reptielen voordeel hebben getrokken uit de geringe giftigheid van urinezuur. Het is dus begrijpelijk dat het kikkervisje, wiens ambities uitgaan naar een „jenseits" op het land, zich op zijn nieuwe bestaan terdege dient voor te bereiden. Zijn positie is te vergelijken met die van de astronaut, die zich prepareert voor een tocht naar één van onze planeten en gedurende geruime tijd in een kleine ruimtecapsule zal moeten vertoeven. (Volgens ruimtevaartdeskundigen is het nog niet gelukt in de toekomstige astronaut een snel differentiatieproces te induceren, hoewel hier voor jonge ambitieuze biochemici een mooie taak is weggelegd). Kikkervisjes lenen zich om begrijpelijke redenen uitstekend voor onderzoek naar hun differentiatie. Wel heeft men met enige onzekerheid ten gevolge van seizoen-invloeden te kampen, maar deze moeilijkheid wordt overwonnen door de gelukkige omstandigheid dat de metamorphose kan worden geïnduceerd door het schildklierhormoon thyroxine. Toevoeging van dit hormoon aan het water schept dus beter reproduceerbare experimentele voorwaarden. Naast de direkt in het oog springende anatomische veranderingen vonden Cohen en medewerkers dat de metamorphose gepaard gaat met het verschijnen van alle enzymen nodig voor de synthese van ureum. De vorming van ureum is in detail bekend en verloopt volgens een cyclisch proces dat bekend staat als de ureum-cyclus. De eerste reactie van deze cyclus is de vorming van carbamylphosphaat. Paik en Cohen vonden dat het enzym carbamylphosphaat-synthetase in de levers van de kikkervisjes in activiteit begint toe te nemen op een moment dat anatomische veranderingen nog niet waarneembaar zijn. Deze toename is te dan-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen