1963 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 262

212

J. A. M. WETERMAN

ben haar overschat door er een uiteindelijk tehuis van te verwachten. Het mens-zijn openbaart zich opnieuw als fundamenteel „onbehuisd" (M. Buber). Het existentialisme vertolkt de angst, die ons daarbij gaat overvallen: als van een kind in de woestijn „geworpen" zonder aanwijsbare afkomst of richting. Tegelijkertijd werkt het bij meerdere van zijn vertegenwoordigers in de richting van een zijnsvolheid, die zich ^chter en in dit „niets" van de angst en van de verveling kan openbaren (Heidegger) en komt het op voor het ongrijpbare „mysterie", dat al het algemeen-verifieerbare overschrijdt maar tegelijk de grondwerkelijkheid is van waaruit wij existeren (Jaspers, Marcel, Heidegger) maar die in „vergetelheid" geraakt is en nog maar nauwelijks „ter sprake" kan komen (Heidegger). De moderne kunst drukt op haar wijze, zo wil het mij toeschijnen, dit wezenlijk onbehuisd blijven van de mens uit — evenals de nachtmerries van veel „science fiction". In de theologie komt een nieuw besef naar voren omtrent „geloven" als de fundamentele menselijke grondverhouding (waaruit alle andere betrokkenheden voortvloeien) en dus omtrent wat „openbaring" is; een hernieuwd pogen zich te bergen (zonder 'garanties') in de Onuitsprekelijke, dat is eschatologisch trachten te leven. Tot binnen de wetenschappen zelf dringt de uitholling van het vertrouwde wereldbeeld binnen. Physisch blijkt het onmogelijk nog langer een voorstelbaar wereldbeeld te ontwerpen noch alles te vatten vanuit een deterministisch voorspelbare causaliteit. Psychologisch ervaren wij hoe de doorbraak van het 'onderbewuste' onze bewuste rationahseringen ontmaskert, terwijl onbekende krachten van het parapsychologische steeds meer beginnen door te dringen en op hun wijze eveneens het relatieve karakter van het ruimte-tijd-schema onthullen. Een ander verstaan van de verhouding subject-object, van 'bewustzijn- en 'wereld' breekt baan, waarbij het distanciërende en be-heersende overzien niet meer het primaire blijft. Het is opvallend, hoe juist in psychiatrische kringen de drang naar oosterse wijsheid in dezen bespeurbaar is i) — een hang, die overigens een veel wijdere resonantie heeft. Zal er in het nieuw wereldontwerp, dat komende is, meer ruimte ^) Als teken hiervan leze men het boek van een zwitsers psychiater, hoogleraar in de psychotherapie te Zurich, waarin hij zijn ervaringen met name in India beschrijft: Medard Boss, Indienfahrt eines Psychiaters, Pfullingen 1959.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen