1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 171

DENKEN EN GELOVEN T.A.V. DE EVOLUTIE V.H. WETEN

135

Algemeen kan men zeggen dat hierin tot uiting komen de overtuiging en het waarnemen van samenhangen en kosmische wetmatigheid. Aanvankelijk vatte men dit op in fysische zin: als horend tot de gegeven werkelijkheid. Vervolgens zocht men achter die fysische wetmatigheid een logische wetmatigheid: werking is oorzaak. Leibniz formuleerde zo het principe van de toereikende grond, later door Schopenhauer overgenomen als logisch principe. De causahteit is dan eigenlijk tot een tautologie gereduceerd: a=a. Dat wil zeggen: vanuit de tijd is de causaliteit overgeplaatst naar de tijdloosheid van de logika. In het hedendaagse denken treedt hier weer een verschuiving op. Men hanteert de causaliteit tegenwoordig als een principe waarop meer omvattende processen geënt zijn. Simpel: de causaliteit „voedt" de bewegingen van een knikker; om het totale proces te kunnen overzien (bijv. voor het doen van voorspellingen) moet men echter weet hebben van het grondpatroon: bepaalde uithollingen en bobbels zullen de knikkerbeweging een onverwachte maar specifieke wending geven. Volgens dit patroon heeft bijv. de Russische geleerde Oparin een theorie ontwikkeld over het ontstaan van het leven. Volgens deze theorie verloopt de evolutie van de niet-levende natuur volgens een „natuurlijke selectie", die berust op bekende causale processen welke echter de neiging vertonen naar een specifieke richting af te buigen (volgens bepaalde „holletjes"), doordat ze zich opbouwen, in een ingewikkelde keten van processen, tot systemen die zich via een energieruilverkeer met de omgeving (waarbij o.a. begrippen als „terugkoppeling" en „informatie" een belangrijke rol spelen) in stand kunnen houden. Het evolutieproces kan op het hogere niveau der levende natuur evenzo beschreven worden als een soort strategie van de genen (Waddington), die zich „voedt" met de causale processen der mutaties. De kosmische wetten krijgen zodoende een veel dynamischer tendens. De logische interpretatie van a=a blijft gehandhaafd, maar er wordt nu veel meer omheengebouwd. Zodoende komen er ook steeds meer interdisciplinaire verbanden bloot. II. Overgang van „substantieer naar „functioneeV denken Vroeger ging men uit van bepaalde substanties. Bijv. atomen als ontologische bouwstenen, maar daarnaast ook logische bouwstenen. Dit is nu vervangen door een functionele beschouwingswijze. Zo

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen