1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 297

BOEKBESPREKING maar wat een generalisatie en gemis aan geschakeerdheid Ik zou de auteur toch wel willen verwijzen naar wat Dijksterhuis schrijft m zijn vermaard boek „De mechanisering van het wereldbeeld" (Amsterdam, 1950, blz 146) „Daar m de negentiende eeuw de Middeleeuwen niet zelden zijn voorgesteld als een periode waarin men op grond van vooropgestelde meningen de kennis der natuurverschijnselen deductief meende te kunnen afleiden en daar deze opvatting, hoewel door de feiten reeds lang weerlegd, vaak nog niet uitgestorven blijkt te zijn, kan het de moeite lonen, hier enkele van Albert's (Albertus Magnus) beginselverklaringen over doel en methode der natuurwetenschap aan te halen Het bewijs door zmtuigelijke ervaring is m de natuurwetenschap het allerzekerste en staat hoger dan een redenering zonder proefneming En steeds weer herhaalt hij zijn lijfspreuk fui etvidiexperm (ik ben er bij geweest en heb gezien dat het gebeurde)" Dit IS bij lange na met het enige voorbeeld van schromelijke Simplismen B v blz 8 „In die tijd golden nu eenmaal andere normen dan nu Warmeer een bepaald persoon iemand dwars zat, lag het voor de hand hem uit de weg te ruimen en vooral een vorst beschikte over de daarvoor nodige middelen Dit gebeurde niet alleen in Italië, daarbuiten was de moraal met veel beter De grote hervormer Calvijn heeft m de jaren tussen 1542 en 1546 acht en vijftig doodvonnissen doen uitvoeren Verder kunnen we nog de heksenprocessen als voorbeeld noemen die m heel Europa plaats vonden" Afgezien van de verdeling van de verantwoordelijkheid in dezen tussen het stadsbestuur van Geneve en van Calvijn - wat een lang met eenvoudige zaak schijnt te zijn - en zonder aan de afschuwelijkheid van de heksenprocessen iets te willen afdoen, is hier toch wel heel wat meer in het spel dan wraak op de dwarszitter.

249 Ook wat de eigenlijke natuurkunde betreft, is de voorstelling van zaken soms wat te goedkoop B V als het gaat om de valsnelheid Blz 21 „ Aristoteles leerde, dat de snelheid van een vallend lichaam afhankelijk is van het gewicht van het lichaam Op gezag van Aristoteles namen al Galilei's tijdgenoten dit maar geredelijk aan en vonden het volstrekt niet nodig, de waarheid van deze bewering door een proef te toetsen" „Geen wonder" zou ik bijna zeggen De „ongezuiverde" dagelijkse waarneming toont, dat een stuk lood sneller valt dan een blad papier en dat soms zeepbellen helemaal niet vallen Dat hoefde Aristoteles hun met te vertellen Onderscheiden moest worden tussen „zwaarte" en ,,soortelijke zwaarte" en tussen „vrije" en ,,met-vrije" val, maar dat de dagelijks waargenomen val door twee oorzaken niet ,,vrij" was, nl door een „weerstand" van het medium, evenredig met de momentane snelheid van het vallende lichaam, en door een opwaartse kracht, zoals door vloeistoffen (Archimedes) uitgeoefend wordt, heeft ook Galilei waarschijnlijk niet begrepen. De passage, door dr Burger geciteerd (blz 153) zou dan ook met „zonder enige wijziging m een modern leerboek kunnen worden overgenomen" Ze schijnt alleen op de „weerstand" betrekkmg te hebben Trouwens, hoe kon het anders'' Eerst door het werk van Pascal e a konden hydrostatica en aerostatica als bijzondere gevallen van een algemene statica van fluida behandeld worden (Dijksterhuis b z 427) Overigens is het verschijnsel dat de vrije val geheel onafhankelijk is van de aard van het vallende lichaam, zoiets wonderlijks, dat men telkens weer behoefte gevoelt heeft, door al verfijnder proefnemingen, het verschijnsel zeker te stellen Uiteindelijk is het de basis geworden van Einstein's algemene relativiteitstheorie Vanzelfsprekend is een groot deel van dr. Burger's boekje over

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen