1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 253

GELOVEN EN WETEN

209

weten, redeneert men, en vanuit zo'n „voorstelling van zaken" begint dan het na-denken. Het gebrekkige van deze wijze van redeneren bestaat hierin dat het verstand zijn begin niet kan verantwoorden omdat het niet weet hoe het aan de bewuste voorstellingen „geloven" en „weten" is gekomen. Ons verstand treft zijn voorstellingen, kategorieën en begripsverhoudingen aan, zonder te weten of zelfs maar te vermoeden dat en hoe het zijn eigen begrippen denkt.i) Men zegt ook wel dat het verstand zijn kategorieën „in de ervaring aantreft", of „uit de ervaring opraapt". Het spreken in zulke aangetroffen, in het dagelijks leven of in de wetenschap ,,opgedane", voorstellingen voltrekt zich om te beginnen als een beschrijven van „dat wat is". Voorstellingen gelden voor het verstand als afbeeldingen van dat wat buiten het voorstellende bewustzijn geacht wordt aanwezig te zijn. Ten aanzien van zulke voorgestelde zaken neemt het verstand een uiterlijke positie in. Dezelfde houding neemt het nu aanvankelijk aan ten opzichte van geloven en weten. Voor het verstand dat tracht zich een voorstelling te maken van geloven en weten „bestaan" geloven en weten ook buiten het verstand. Geloven en weten gelden in dit verstandelijke beschouwingsproces, dat wij de uiterlijke reflectie noemen, als „gegeven voorhandenheden" „waarover" wordt nagedacht en gesproken. (Zoals we hierna zullen vernemen kunnen geloven en weten niet als onafhankelijk van het denkend werkzame bewustzijn worden beschouwd. Dit betekent dat het zich in voorstellingen bewegende denken in het geheel niet weet waarover het spreekt als het geloven en weten ter sprake brengt). Het zijn onderwerp als een uiterlijke zaak beschouwende denken, het uitwendig reflecteren, begint met het noemen, beschrijven en vaststellen van een aantal kenmerkende eigenaardigheden van de voorgestelde zaken. 1) Indien wij iets doen zonder te weten dat wij het doen geldt het gedane voor ons niet als resultaat van ons doen. He resultaat van ons eigen doen kunnen wij dan niet anders opvatten dan als het zonder ons toedoen er zijnde, als dat wat er zonder meer of onmiddellijk is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen