1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 260

216

J. V. MEININGER

Deze beide onderscheiden bewustzijnswijzen blijken n.l. ieder voor zich het volledige denken te vertegenwoordigen. Omdat het het ene bewustzijn is dat zich tot geloven en zich tot weten bepaalt, doet de (grens) strijd tussen geloven en weten zich in aanleg gelden in elk van deze verschijningswijzen van het bewustzijn. Het proces dat zich manifesteert als de strijd tussen geloof en wetenschap is van den beginne zowel in het geloven als in het weten werkzaam. Dit proces is het zich ontwikkelen van het volledige denken. Het is de voortgang in de wijze van weten, n.l. de voortgang van onmiddellijk weten, via twijfel, overweging, redenering, naar de zekerheid van het begrip. Geloven en weten vertegenwoordigen, ieder op zijn wijze, dit cyclische kenproces en zijn dus minder eenzijdig dan zij van zich zelf en van elkaar menen. Geloven in religieuze zin betekent: onmiddellijk verzekerd zijn van een geopenbaarde waarheid. Het geloof blijft echter niet bij dit onmiddellijk weten staan. Geloof wordt uitgedragen, de boodschap wordt verkondigd. In de communicatie met de medemens wordt van het geloofde getuigd en dit betekent dat de inhoud van het geloof te verstaan wordt gegeven. Dit te verstaan geven geschiedt in de bepalingen van het verstand. In geloof dat meer inhoudt dan een onuitsprekelijke eenmalige volstrekt individuele beleving, werkt reeds het verstand (en het geloof houdt zoveel in als in Gods Woord op verstaanbare wijze is uitgedrukt). En waar het verstand werkt heerst krisis en kritiek. Alles wat in het geloof gecanoniseerde en gedogmatiseerde inhoud moet heten is mede gevormd op grond van verstandswerkzaamheid. Geloven betekent dus een voortdurend overgaan van onmiddellijk weten in een door verstandelijk denken bepaald (en aldus bemiddeld) weten. In deze overgang verdwijnt het onmiddellijke weten niet zodat wij de paradoxale toestand krijgen dat een en hetzelfde bewustzijn zowel onmiddellijk als middellijk weet. Noemen wij onmiddellijk weten, dit passief ontvangen van een gegeven inhoud, geloven, dan blijkt geloven eigenlijk te zijn: een voortdurend ontstaan zowel van geloven als van weten. De onmiddellijk geweten inhoud, het geloofde, wordt voortdurend opgenomen in het proces van de zich, door verstandswerkzaamheid, be-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen