1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 68

BOEKBESPREKING

48 naturae, Causaliteit en finaliteit, Geschiedenis als evolutie, De vooruitgang van de wijsbegeerte. Het gaat de schrijver nl. niet slechts om het geïsoleerde probleem van de gevolgen voor de wijsbegeerte van de in de biologie gehuldigde evolutie-gedachte, maar om de veel wijdere vraag van de betekenis voor de ontwikkeling van de menselijke kennis van het elkander stimulerende en corrigerende samenspel van natuurwetenschap en wijsbegeerte. Hierbij wordt aan de hand van talrijke voorbeelden, met grote kennis van zaken uit beide gebieden gekozen, aangetoond dat de wijsgerige probleemstelling, ondanks alle interne verschuivingen en bij alle voortgang van de natuurwetenschap, de meest fundamentele en ver strekkende is gebleven. Anderzijds wordt echter met nadruk gesteld, dat de natuurwetenschap in^ de ontwikkeling van het menselijk denken een „sleutelpositie" inneemt. In een „Epiloog" terugblikkend, zegt de schrijver: ,,Daarbij bleek vooral hoezeer, op lang zicht beschouwd, de oorspronkelijke wijsgerige intuïtie, die de natuurwetenschap in haar methodische benadering van de werkelijkheid gidst, zuiverder aan waarheidsgehalte en vruchtbaarder in ontwikkelingsmogelijkheden was dan de wijsgerige reflecties, waarmee wijsgeren in het verleden gepoogd heben deze oorspronkelijke intuïtie te expliciteren. En dit kan niet op een toevalligheid berusten. Het wijst erop, dat de impliciete wijze van filosoferen, vervat in de beoefening van de natuurwetenschap, een van de belangrijkste, zo niet de enige weg is, die wijsgerige vooruitgang mogelijk maakt" (p. 224). Ieder, die zich interesseert voor de achtergronden in de ontwikkeling van de moderne natuurwetenschap wordt de lezing van dit waardevolle, evenwichtig en duidelijk geschreven, boek aanbevolen. J. LEVER

B. Deljgaauw: Geschiededenis en vooruitgang. Deel I: Het ontstaan van de mens, 1961, 247 p. Deel II: De geschiedenis van de mens, 1962, 282 p. Deel III: De eeuwigheid van de mens, 1964, 240 p. Ui tg. Het Wereldvenster, Baarn. Prijs per deel ƒ 14,90 13 x 21 cm. Dit breed opgezette werk over de filosofie der geschiedenis van de momenteel meest productieve Nederlandse hoogleraar in de Wijsbegeerte (Groningen) dient zonder twijfel in dit tijdschrift vermeld te worden. En dat niet alleen omdat de schrijver zich in sterke mate oriënteert op het denken van Teilhard de Chardin, ja daardoor zelfs tot het schrijven van deze studies geïnspireerd is, of omdat hij zich, zoals de titels der delen al aanduiden, uitvoerig bezint op de natuurwetenschappelijke gegevens betreffende de wording van de mens op aarde. Het werk is verdeeld in zes hoofdstukken (twee per deel). In het eerste hoofdstuk, getiteld „Prolegomena", wordt een groot aantal begrippen die bij de filosofie der geschiedenis aan de orde komen breedvoerig en critisch bezien. Hoofdstuk II, „Critica", handelt m.n. over de „diacritische" gebeurtenissen van het ontstaan van het leven en van de mens, waarbij t.a.v. het laatste vooral gesproken wordt over de verschillen tussen dier en mens en de hiermee samenhangende problematiek die zich opdringt bij de beoordeling van de oudste fossiele mensachtige resten. Daarna, in hoofdstuk III, komt de ,,Statica" aan de orde, handelend over de wijsgerige anthropologie, en m.n. over de vragen van de vervlechting van mens en mensheid. In hoofdstuk IV, „Dynamica", begint de schrijver met de eigenlijke problematiek, waarbij de geschiedenis als vooruitgang wordt geschilderd en de immanente zin hiervan de groei der vrijheid wordt geacht. Hoofdstuk V, ,,Metafysica der geschiedenis" behandelt de kwestie van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen