1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 215

TOEVAL EN

VOORZIENIGHEID

175

Van de onderscheiding, die Buber maakt tussen de vi'ereld van het ik-het en die van het ik-gij, of, m.a.w. arbitraire eigenwil en noodlot ter ene en vrijheid en bestemming ter andere zijde, zegt nu Pollard (blz. 171); „It reveals to us in a decisive and illuminating way how and why it is that the methods of science can never penetrate beyond chance and accident to discover any evidence of providence, and at the same time how and why it should be that the hand of God in history can only be known, as the Church has always maintained, through revelation." Het is niet eenvoudig deze passage te vertalen of woord voor woord te verantwoorden. Toch lijkt ze mij uitermate belangrijk. Daarom nam ik haar letterlijk over. In Buber's onderscheiding ligt ook de sleutel voor het merkwaardige verschijnsel dat een en dezelfde reeks van gebeurtenissen door de ene waarnemer opgevat kan worden als enkel merkwaardige veine, door een ander herkend wordt, als wat ze werkelijk is: een machtige daad van de levende God. De reden daarvoor is, zegt Pollard, dat de subject-object en persoon-persoon betrekkingen niet twee gescheiden werelden zijn, maar twee aspecten van één totale werkelijkheid. Maar men kan zo helaas, in de eerste gevangen zitten, dat men van de tweede totaal geen weet of ervaring heeft. Pollard geeft nu enkele voorbeelden van pogingen door hen die voorzienigheid onaanvaardbaar achten er dan toch maar wat anders voor in de plaats te stellen. ,,Objectief" gezien immers, is de geschiedenis een chaotische zaak. Al onze plannen en berekeningen kunnen door het toeval zó maar in de war gestuurd worden en het gevoel van de zinloosheid van het bestaan kan ondragelijk worden. De bedoelde pogingen komen er nu op neer aan de mensheid als geheel de mogelijkheden toe te kennen, die het enkele individu zeker niet bezit. In die richting wijst b.v. de titel van het boek van de anthropoloog prof. V. Gordon Childe „Man makes Himself" - een, volgens Pollard, ook van strikt (natuur)wetenschappelijk standpunt bezien, verbazing wekkende titel. - Iets soortgelijks geldt van de uitspraak die geciteerd wordt van Bernard Baruch, de onlangs overleden, vermaarde bankier-staatsman-organisator: „I have no economie radar to penetrate the future, but we can make it what we will it to be. Of that I am sure." - Of van de mening van de bekende evolutionist G. G. Simpson: „Evolution has no purpose man must supply this for himself." - En voor de geneticus H. J. Muller in zijn presidentiële rede voor het 8e Internationale Congres voor Genetici in 1948 te

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen