1965 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 23

ANDERS-DENKENDEN (WAANVORMING EN INDUCTIE)

7

psychiatrie het scherpste wapen is tegen het optreden van inductiepsychosen. We hebben het autoriteits-beleven, zoals we dat bij de inductie aantreffen, uitvoerig onderzocht en het in primitieve verhoudingen teruggevonden als het „mana"-beleven. De door Erwin Strausz beschreven tegenhanger van de inductie, met name de repudiatie, waar de ander op irrationele gronden afgewezen en verworpen wordt, werd vergeleken met het taboe-beleven. De „waanzinnige" openbaringsdrager wordt ontmoet in een dubbelbeleving van het tremendum en het fascinans, door Rudolf Otto beschreven als de belevingskwaliteiten van het numineuze, het heilige. Het is Wagenvoort, die in zijn boek „Imperium", de verwantschap aantoonde tussen het Melanesische mana en het Romeinse numen. Zo kunnen diegenen, die door de psychiater abnormaal en ziek worden verklaard, dragers zijn van mana, van machtigheid, van autoriteit, waar een suggestieve invloed van uitgaat, implicerend een vorm van communicatie, welke een aspect van het oer-religieuze in zich bergt. Waandenkbeelden worden overgenomen, realiseren zich, doen hun intrede in de geschiedenis der mensheid. Zij verdwijnen niet achter de gesloten deuren van de kliniek, maar planten zich voort van mens op mens en van generatie op generatie. Het numen dat, volgens Pfister, oorspronkelijk beweging betekent, komt in beweging, het vormt niet zelden een „beweging". Maar alvorens op de gang van de waan, of anders gezegd zijn „verloop" in te gaan, besteden we enige aandacht aan de klinische achtergronden van de inductie. We noemden reeds het woord „folie communiquée". Het begrip is gelicht uit een bestaande indeling der inductie-psychosen, welke gangbaar is in de Franse literatuur. Men onderscheidt: 1) Folie imposée (Lasèque en Fabret, 1877) waarbij een geesteszieke zijn waandenkbeelden overdraagt op „gezonden". Na een tijdige scheiding van inductor en geïnduceerde, verdwijnen de waandenkbeelden snel. 2) Folie communiqée (Marandon de Montyel, 1881). De waandenkbeelden worden geïmplanteerd bij mensen die aanvankelijk weerstand bieden, doch naderhand het geheel accepteren en dit op een originele wijze verder gaan „bewerken". Dit zijn wel de beide, belangrijkste vormen. Van ondergeschikt belang zijn drie andere, waarvan we als eerste noemen de folie simultanée (Regis, 1880); hierbij worden twee mensen tegelijkertijd psy-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen