1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 56

36

M. H. COHEN STUART

gangspunt, met illusies als voorbeelden van projectie, aan de volheid van het verschijnsel onvoldoende recht doet. Hoe moet de projectie dan gewaardeerd worden? De projectie is een intellectuele kortsluitreactie, die mogelijk is geworden door het denkende oordeelsvermogen van de mens. Zij is daarvan een, als het ware, karakteristieke stoornis. Dit denken is n.l. niet afhankelijk van de realiteit ook al springt het daaruit op. Het zet zich óók tegen de realiteit ^f. Het denken heeft dus in zekere zin de afwezigheid van de realiteit tot voorwaarde, hoewel gegevenheden uit de realiteit als regel in de vorm van voorstellingen, begrippen, abstracties in het denken worden gehanteerd. Toch is dat de pure realiteit zélf niet meer. Het is een goeddeels „voorgestelde" realiteit. De echte realiteit dient — bij terugkeer naar de realiteit in een volgende fase van de dialectische dynamiek — — hervonden te worden. M.a.w.: het oordelend denken impliceert altijd een duidelijke distantie tot de realiteit. De beschreven „contactstoornis" bij het projecteren wordt a.h.w. door de denkende mens niet opgemerkt, omdat het denken op het beslissende moment van de oordeelvelling bijkans contactloos is. De kortsluitreactie is dus mogelijk: er wordt gedacht terwijl het contact niet behoeft te worden uitgeschakeld, want het was reeds (ten dele) uitgeschakeld door stoornis in bewustzijn en/of contact. Waarom wordt dan tóch geprojecteerd? Omdat er wèl contactbehoefte is, omdat er tóch een streven is naar echte kennis en zuiver oordeel aangaande de realiteit. Dit wil dus zeggen: de projectie is de voorloper van de hernieuwde ontmoeting met de realiteit. Zij gaat aan de „terugkeer" vooraf. Zij vergt dus — impliciet — deprojectie, ook al wordt deze niet altijd voltrokken. Het gaat meestal zelfs nog een stap verder: in vele gevallen stimuleert de projectie het hernieuwde contact met de realiteit, zoals bijvoorbeeld bij de illusie. Het projectieve oordeel noopt — qua inhoud — bijna obligaat tot nadere analyse van de realiteit. Bij de paranoia kan men door deze versterkte toewending tot de realiteit een ontwikkeling vervolgen, waarbij de psychotische klimaatverandering ook situaties (bijv. uit het verleden) gaat beïnvloeden die tot dusver buiten de sfeer van de psychotische oordeelvelling bleven. Zij worden „ingepast" in het waansysteem, hoewel de patiënt zélf een eerlijke poging doet om tegenspraak

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen