1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 120

92

R. J. PLANTA

cieerde eenheden een wederzijdse versterking van de effecten der eenheden afzonderlijk. Dit kan het beste worden geïllustreerd aan de langzamerhand vertrouwd geworden hemoglobine. Zoals reeds betoogd, is de hemoglobine opgebouwd uit twee a- en twee /3-ketens. Uit het fraaie röntgenanalytisch onderzoek van Perutz en Kendrew is gebleken dat de a- en de ;S-ketens onderling een grote overeenkomst in ruimtehjke opvouwing vertonen, maar dat beide bovendien in dit opzicht veel gelijken op het eiwit myoglobine. Dit in spierweefsel voorkomende eiwit bestaat uit een enkele keten en heeft een verwante functie, namelijk de binding van zuurstof. De myoglobine houdt de zuurstof bij lage zuurstofdruk vrijwel even goed vast als bij hoge druk, waardoor dit eiwit zich bijzonder goed leent voor zuurstofopsfag. De hemoglobine moet evenwel zuurstof ver\:)oeTen: bij hoge zuurstofdruk (in de longen) moet hij gemakkelijk zuurstof binden, bij lage druk (in de weefsels) moet hij dit gemakkelijk weer afgeven. De hemoglobine kan dit doen dankzij de wisselwerking van de vier ketens, waardoor de zuurstof-dissociatie-curve een S-vormige gedaante krijgt; één keten afzonderlijk zou zich in dit opzicht gedragen als myoglobine en derhalve ongeschikt zijn voor zuurstoftransport. Op degelijke gronden veronderstelt men dat myoglobine en de subeenheden van hemoglobine een gemeenschappelijke voorouder hebben gehad 3). Hoewel myoglobine en de ketens van hemoglobine een opvallende overeenkomst in ruimtelijke structuur bezitten, zijn er toch vrij grote verschillen in de volgorde der bouwstenen in deze eiwitketens. De bouwstenen, die zij nog met elkaar gemeen hebben, moeten dus een zeer grote invloed hebben op de ruimtelijke opvouwing. Een verandering van één van deze invariante bouwstenen zou drastische gevolgen hebben voor de opvouwing en daarmee voor de functie (zoals bij sikkelcelhemoglobine). De evolutionaire veranderingen van de volgorde der bouwstenen in myoglobine en de hemoglobineketens hebben echter plaatsgevonden in de herkenningsgedeelten van de eiwitketens, wat heeft geresulteerd in de mogelijkheid tot aggregatie van de hemoglobineketens, waarmee nieuwe eigenschappen zijn verworven. Men kan dus stellen dat de orde in de levende natuur berust op volgordes, die onder gegeven omstandigheden van het milieu zinvol

3) E. Zuckerkandl, Scient. American 212 (no. 5), 110 (1965).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen