1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 273

telijke druk die zij op elkaar uitoefenen In Amerika is bij proeven met ratten gebleken dat dan de voortplantingscapaciteit erg achteruit gaat omdat de vrouwelijke ratten geen rust hebben om hun jongen op te kweken Een aantal mannetjes gaat dommeren en wordt agressief, andere worden erg sloom Daar heb je dus duidelijk het effect van de toenemende dichtheid van de populatie die zich m eerste instantie als belangrijk uit Hier is niet zozeer voedselgebrek, maar het direct effect van het dierwezen op elkaar, omdat het geen levensruimte meer heeft, de verstorende factor Stzoo Toen ik de naam Lorenz hoorde heb ik mijn oren gespitst omdat ik aan de beroemde natuurkundige Lorentz moest denken Maar het gaat hier blijkbaar over een ander Ik vond onlangs m het blad Elegance een lang verhaal onder de titel „Het goede boek" over Lorenz Toen ik dat verhaal las dacht ik na Teilhard de Chardm de tweede bioloog die voer voor damesbladen levert Maar ik moet het serieus nemen Het gaat om een bekend en serieus bioloog Maar toch is een gevoel van een zekere oppervlakkigheid bij mij opgekomen toen ik het spelen met het woord agressie hoorde Mijn vraag is U spreekt over agressie bij het dier en dan de agressie bij de mens Wanneer zeggen wij dat een land agressief i s ' Als Rusland het eerste aanvalt is hij de agressor Maar dat heeft mets te maken met een zekere agressiviteit van de Rus tegenover de Engelsman Wie het eerst naar de wapens grijpt is een agressor Heeft dat iets te maken met het begrip agressie wanneer je dat vergelijkt met bijvoorbeeld de kraai die een andere kraai aanvalt' Als je aan het agressieve dier denkt, dan denk je aan het dier dat een zekere mentaliteit heeft Mijn vraag is dus speelt men niet wat te veel met het woord agiessie als men dat als veiklanngspunt gaat nemen voor de hele complexiteit van de verhouding tussen de mensen onderling Is het dier nu altijd zo agressief' Ik heb mij laten vertellen dat, bijvoorbeeld m het wildreservaat in Kenya, men overdag de leeuw rustig sam^n met de andere dieren ziet verkeren tot de zon ondergaat Dan weten de andere dieren dat de leeuw op jacht gaat Gaat hij jagen uit agressiviteit of uit noodzaak om in leven te blijven' Wordt er niet te gemakkelijk gespeeld met bet begrip agressie m verschillende betekenissen en kan het begrip agressie nu echt wel het uitgangspunt zijn voor de verklaring van de hele problematiek van de wereld waarin wij leven Vlijm De eerste vraag als je over agressie spreekt m de vorm als Lorenz gedaan heeft, zit ei dan niet een zeker spelelement m als je dat zonder meer gaat overbrengen op conflictsituaties die zich bij de mens voordoen m de vorm van oorlogen tussen volkeren' Dat is natuurlijk het geval Je moet voorzichtig en critisch bekijken of hier inderdaad sprake IS van agressie m welke vorm dan ook Ik heb dit voorbeeld gebruikt m een zekere context om duidelijk te maken dat de mens geïnteresseerd moet zijn, m verband met zijn eigen bestaansmogelijkheden, m de problemen die mensen het leven onmogelijk maken, zoals honger, ziekte en oorlog De groepsagressiviteit kan je moeilijk zonder meer terugbrengen tot individuele agressiviteit Het is dan ook mijn bedoeling geweest u te laten zien dat m het patroon van de mens het nu en dan de individuen zijn die heel veel bepalen Ik heb dat toegespitst m dit geval op mensen als bijvoorbeeld Huxley en Lorenz, die boeken schrijven die door iedereen gelezen worden en die daardoor van invloed zijn op de tijdgeest, maar ik dacht dat je dat ook verder nog wel wat uit zou kunnen breiden, nl m die zin dat het op een bepaald moment met de groep als zodanig is die over een situatie van oorlog of niet oorlog beslist, maar een individu dat daarover beslist Ik dacht dat het de agressieve houding van een mdividu IS die daarna, overgenomen door een groep, tot een oorlogssituatie aanleiding geeft De leiders van staten die m een gefrustreerde houding raken, kunnen weleens aanleiding geven tot het uitbreken van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen