1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 53

PROJECTIE EN ONTMOETING

33

in de denkend zich-distanciërende mens waarschijnlijk niet het eindpunt van haar ontwikkeling bereikt. Alom zijn er stellige tekenen, dat er tegenkrachten werkzaam zijn, die het humane evenwicht herstellen, zodat de weg terug naar de werkelijkheid — de afdaling van de eenzame en individuele Olympus terug naar het centrum van het leven, in de werkelijkheid, in gemeenschap met natuur en medemens — weer wordt ingeslagen (bijv. groeiend streven naar het scheppen van levende groeperingen van mensen en volkeren: groeiend besef van wederzijdse verantwoordelijkheid tussen mensen en volkeren). Maar moet daarbij het denken weer worden prijsgegeven? Moet de winst van de distantie worden geofferd aan het noodzakelijk ideaal der communicatie? Er is in de geestesgeschiedenis van de mens geen weg terug, ledere poging om het denken te vergeten is oneerlijk en onwijs. Maar het denken mag wel gerelativeerd worden. De resultaten van het (redelijk) denken verliezen hun absolute geldigheid. Het denken wordt in het deelgenootschap opgenomen met medemens en werkelijkheid, tot welke de door het denken verrijkte mens terugkeert. Het denken krijgt in de communicatie een dienende, dragende en richtende functie, doch heeft niet langer een onvoorwaardelijk leidende taak. Het is deze terugkeer met de veroverde gedachte naar de solidariteit toe, de terugkeer van Prometheus met het vuur naar de aarde opdat de aarde van het vuur de warmte kan ondergaan, die filosofisch moeilijk te voltrekken lijkt. Ik meen, dat de oorzaak is dat de filosoof deze oplossing wil „denken", doch dan weer gevangen wordt in de duivelskring van het verarmende isolement. Het antwoord op de subject-object-scheiding kan niet gegeven worden in het denken dat op deze scheiding berust. Het antwoord ligt in de daadwerkelijke terugkeer van het denken tot de realiteit. In de techniek ziet men het denken daadwerkelijk in de realiteit opgaan, maar evenzeer in allerlei vormen van modem samenleven. h. Er voltrekken zich dus duidelijk twee bewegingen in de mens: de subject-object-scheiding in het denken, èn de opheffing van van de subject-object-scheiding in het verwerkelijkende hande-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen