1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 153

WEZEN, ZIN EN STRUCTUUR DER WERKELIJKHEID

121

Weyl niet verder komen kan dan „mit der formalen Verfassung des Wirklichen". Tot deze slotsom komt ook Jeans. Volgens hem is het laatste, het substraat van alles een gedachte van een mathematisch denker. „The mysterious Universe" (1931). Naar Eddington eindigt alle weergave der natuurverschijnselen met „pointer-reading". Het is of Pythagoras herleeft, die het wezen der werkelijkheid zag in het getal. Dan is echter de x, y, z, t-formule reeds meer dan een ledig raam, waarnaar zich de verschijnselen voegen, en waarbinnen ze alleen verklaard kunnen worden. Dan raken hier kwantiteit en kwaliteit elkaar. Alsof Eddington geschrokken is bij de gedachte, dat de „formale Verfassung" het laatste is, ziet hij a.h.w. dit laatste resultaat als een spookverschijnsel. In zijn „New Pathways of Science" zegt hij: „The scientific world is, as I have often repeated, a shadow-world". (109) „A skeleton scheme of symbols proclaims its own hoUowness. It can be — nay it cries out — to be filled vnth something that shall transform it from skeleton into substance, from plan into execution, from symbols into an interpretation of the symbols" (p. 314). M.a.w. de physica roept om een meta-physica.'') Eddington heeft gelijk, als hij het resultaat, waartoe Jeans komt in zijn natuurfilosofie, dat de wereld de gedachte is van een mathematisch denker, te beperkt vindt. De wereld heeft nog andere zijden dan mathematische, zegt hij terecht. Tot haar volledige zin komt dan ook pas de werkelijkheid, als ze wordt opgenomen in het leven van de mens, die we zien als de vijfde dimensie van de werkelijkheid. „Der fünfte Koördinate" zo noemt Hermann Friedmann de mens in zijn „Wissenschaft und Symbol", S 62, 496. Wanneer we nader op deze menselijke factor ingaan, dan dient in het oog te worden gehouden, dat alle cultuur, d.w.z. transformatie van het natuurgegeven door de mens allereerst voortspruit uit de natuurlijke drang van de mens, om in zijn levensbehoeften te voorzien en uit spontane levensbezigheid. Eten, drinken, zien, horen, proeven, tasten, kortom, alle primaire en zintuigelijke activiteiten van de mens zijn reeds voor-bevsmste culturele transformaties der werkelijkheid door de mens. Het komt ons niet juist voor, om, zoals door meerderen geschiedt, cultuur te beperken tot de bewuste, opzettelijke menselijke activiteiten. Als cultuur transformatie is van het natuurgegeven

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen