1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 340

284

F. PH. A. TELLEGEN

Van dit voorbeeld uit kan men verder gaan — klei vervangen door zgn. kunststof, grondstof, vervaardigd met het oog op een bepaalde bewerking en bestemming; men kan persen vervangen door andere werkwijzen, enz. Simondon legt in de gebruikelijke vierdeling van de geschiedenis van de menselijke bewerktuiging — gereedschapstechniek, machinetechniek, energietechniek en informatietechnieks) — een cesuur in het midden. Met het verschijnen van de kunstmatige energiebron, de stoommachine, treedt de stroomversnelling in. Daar begint de mens als bedienaar van de machine, in de betekenis van het zelfwerkende producerende proces; hij kan in toenemende mate vervangen worden door de materialisatie van informatietheorie en regeltechniek, de laatste van de genoemde phasen. Denktuig wordt aan werktuig toegevoegd. Een werkende installatie met een eigen commando- en bestuurscentrum wordt daardoor mogelijk.4) Zo wordt geleidelijke ontwikkeling op basis van ervaring met overgeleverde werkwijzen, doorgegeven per generatie, vervangen door stelselmatige ontwikkeling op basis van voortgang van wetenschappelijke theorievorming en vinding, ten dele in werkgroepverband, door productie, die volgt op ontwerp, typisch toekomstgericht.5) Technische ontwikkeling met een eigen innerlijke dynamiek is aldus geboren. Naar een nieuwe, bemiddelende,

werkelijkheid.

In het gegeven voorbeeld is de overgang beschreven van de traditionele naar de nieuwe verhouding tussen de mens en de natuur, in zover de natuur in de menselijke behoeften voorziet en ook in zover uitgevonden mogelijkheden nieuwe behoeften van de mens impliceren. Simondon spreekt van „une nouvelle situation relative de 1' homme et de la nature", (blz. 245) van Lier van „une réalité intermediaire".6) Er wordt een nieuwe „werkelijkheid" in het aanschijn geroepen, die de oude onmiddellijk-lijfelijke relatie tussen mens en natuur vervangt. Zij bestaat in functionerende systemen, in „un mixte stable d'humain et de naturel", in een eigenstandig functionerend instrumentarium, afgestemd op de behoeften van de menselijke soort. Wij construeren voorzienende systemen. De natuur functioneert in deze systemen ten dienste van de mens; de mens functioneert erin ten dienste van het systeem — en hopelijk ook met betrekking tot het verbeteren van het systeem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen