1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 338

282

F. PH. A. TELLEGEN

het levenloze en levende, dat de mens ab initio omgeeft, sluit een macht in over de mens zelf. Hij behoort immers tot dé natuur, nu wijder genomen, al neemt hij, om met Plessner te spreken, een excentrische positie t.a.v. het niet-menselijke in.i) De mens kan zich uit het geheel van de natuur niet losmaken; hij kan geen wereld in het aanschijn roepen zonder meer. Nieuwe technieken geven de mens ook t.a.v. zijn voortplanting nieuwe mogelijkheden; ook dit brengt de vraag mee hoe wij verantwoord met deze nieuwe mogelijkheden zullen omgaan. De alles funderende relatie tussen de mens en de natuur omvat zowel de ombouw van de natuur tot menselijke wereld als de instandhouding van het menselijk geslacht. Op grond hiervan mag ik vertrouwen, dat ik U met een uiteenzetting over de actuele relatie mens-wereld van dienst ben. Van handwerk naar ontwerp en productie. Onze betrokkenheid op onze eigen toekomst, als historisch nieuw, is te onderkennen in de overgang van behoeftebevrediging op basis van handwerk en daaraan verbonden ervaring naar behoeftebevrediging op basis van wetenschappelijk onderzoek en daaraan verbonden vinding. De titel van dit onderdeel spreekt daar al van. Bij het handwerk ontstaat het werkstuk al werkend. Bij de technische voortbrenging is sprake van ontwerp, een vooruitgeziene wijze van voortbrenging; realisatie daarvan of productie volgt erop. Vlijm karakteriseert de menswording van de mens in de loop der geschiedenis als een distanciëring: de mens neemt afstand van de natuur in een geleidelijk meer in eigen handen nemen van de voorziening in levensonderhoud en wereldopbouw. Men kan zeggen, dat deze distanciëring in eerste instantie bestaat in het ontwikkelen van methoden, van werkwijzen, die zelf tot gestelde doeleinden voeren. Deze werkwijzen werden eeuwenlang verwerkelijkt in gereedschappen en werktuigen en daarbij behorende handvaardigheden. Dat geldt zowel het winnen van levensonderhoud als het voortbrengen en inrichten van onderdak, zowel het bebouwen van de aarde als het bouwen van huis en stad. De dierenval is misschien het oudste voorbeeld van een zelfwerkend werktuig. En het temmen van het vuur is met dezelfde termen te beschrijven als het temmen van het dier; beide komen ter beschikking van de mens. Sinds globaal genomen twee eeuwen is er sprake van een stroomversnelling in de ontwikkeling van de techniek. Het gaat hier om een formeel nieuwe distanciëring van de natuur, om de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen