1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 52

32

M. H. COHEN STUART

keer blijkt hoe moeilijk — zo niet onmogelijk — het voor de denkende mens is zich van deze grondgdachte los te maken, als hij dit al zou willen. f.

In elk geval kan gemakkelijk worden vastgesteld, dat in de psychiatrische en psychologische wetenschappen de subject-objectscheiding vast in het denk-fundament is verankerd. Zelfs de krachtige poging van de fenomenologen om zich, terwille van de wetenschappelijke waarheid, aan deze denktrant te ontrukken blijkt bij analyse vaakt vast te lopen óf in een terugkeer van de scheiding langs een omweg, óf in een volledig verlies van de greep op de werkelijkheid in vele lege woorden. De meeste onderzoekers aanvaarden en verkiezen de subject-object-scheiding echter als het belangrijkste uitgangspunt voor de wetenschappelijke vormgeving. De projectietheoriën van Freud en Jung zijn zonder enige bedenkingen in de subject-object-scheidingsgedachte uitgedrukt. Deze subject-object-scheiding wordt gedragen door het ideale mensbeeld dat in de huidige cultuurperiode geldt: de zelfstandige, vrijmachtige mens, die de werkelijkheid hanteert en aanwendt ten eigen nutte, en die zijn medemens ook als een zodanig stuk werkelijkheid ziet. Bij Sierksma, in het voetspoor van Plessner, wordt deze subjectobject-scheiding consequent tot maximale hoogte opgevoerd. De excentrische mens identificeert zich daar geheel met de „Geist", die aldus de „Widersacher" van zijn eigen „Seele" wordt. Er blijft dan — op dit hoogtepunt van gedachte menselijkheid — niets meer dan Niets over. Maar dat is voor Sierksma geen bezwaar: ook voor het (Indische) Boeddhisme is in de beleving van het Niets het toppunt van menselijke waardigheid bereikt, in de vorm van een moedig gedragen en aanvaard, en daardoor overwonnen noodlot. De tot oneindige hoogte in zichzelf verheven mens, excentrisch en op afstand levend van de verlaten werkelijkheid, blijft in het excentrisme en verkiest dit.

g. Juist de extreme visie van Sierksma — die dit aspect van de huidige tijdgeest op moedige wijze geheel heeft doorgedacht — geeft de onvolledigheid van dit mensbeeld weer. Onze cultuur heeft

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen