1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 95

BOEKBESPREKING laudatores temporis acti, vrede nemend met een rationalisme dat misschien reeds stervende is. Het zou nu de taak van de predikant zijn God weer uit de anonimiteit te halen. De ontwakende religieuze gevoeligheid krijgt gestalte in het geloof. Maar meer dan vroeger zal de predikant hebben aan te sluiten bij de dagelijkse ervaringen van de mens. Hij zal die ervaringen moeten doorlichten, verhelderen van uit het evangelie. Dan krijgt d e nameloze religiositeit, het vermoeden, dat er toch meer is, gestalte en er geschiedt openbaring. Zoals wij aan het begin van deze bespreking reeds meedeelden, eindigt het boek met een citaat uit de Serafim van Sarow. Het is uiteraard voor de psychiater moeilijk de merites van het werk van Fortmann nauwkeurig te bepalen. Daarvoor zou de samenwerking met een theoloog noodzakelijk zijn. Niettemin wil ik toch trachten bij dit werk van Fortmann een aantal kanttekeningen te maken. Het bestaansrecht van de godsdienst wordt op een indringende wijze discutabel gesteld. Diametraal tegenover elkaar staande inzichten komen daarbij naar voren. We denken aan de betekenis van de mythe in de opvattingen van L#évi-Strauss en Eliade. In feite gaat het om de betekenis, de zin van de mythe. Is de symboolwoekering niet een overtolligheid, welke men moet trachten te elimineren? Indien de religieuze ervaring een persoonlijke ontmoeting is, waarbij de splitsing tussen subject en object te niet wordt gedaan, waaraan ontleent men dan het recht deze op anderen over te dragen? (anderen te induceren?). Naar ik meen is het onvermijdelijk de „ontmoeting" secundair te polariseren zowel n a a r de subjectals naar de objectzij de. We moe-

71 ten met de benen op de grond blijven staan. Moet men iedere ketter nu zijn letter gunnen? Fortmann laat ons hieromtrent in het onzekere. Enerzijds eerbiedigt hij de strikt persoonlijke ervaring, maar uiteraard birmen het klimaat van de Rooms-Katholieke kerk (b.v. het wonder te Lourdes), anderzijds heeft hij bezwaren tegen een te persoonlijke interpretatie. Hij is bereid de persoonlijke belevingswereld zelfs vaii' de schizofrene patient te honoreren, maar de pathologische ketters vormen een bedreiging. Hij is tolerant binnen een bestaande Rooms-Katholieke orde. Fortmann heeft diepgaand kennis genomen van de reformatorische geschriften, gaat zover als het hem mogelijk is met hen mee, doch vervalt tenslotte weer in een^ mythisch-mystiek denken. Het boek is een excursie, waarbij de schrijver aan het eind weer tot het beginpunt terugkeert en de cirkel sluit. Dit wordt treffend tot uitdrukking gebracht in het begin- en eindcitaat, beide afkomstig uit het reeds genoemde verslag van Nicolaj Motowilow. De unieke betekenis van het Christendom wordt de laatste decennia sterk in discussie gebracht. Voor de meeste theologen is de ontmythologisering een onvermijdelijk proces, voor vele psychiaters de ontpathologisering eveneens. Men moet daarbij wel bedenken, dat de ontmythologisering stap voor stap gegaan is, totdat Bultmann zover ging, dat hij de Christelijke essentialia, zoals b.v. de opstanding, eveneens ontmythologiseerde. De psychiater zat met het probleem, is er bij Christus sprake van een religieuze paranoia, een aanval op het Christendom, die meer frontaal werd uitgevoerd. Wat dit thema betreft mag ik verwijzen naar enkele verhandelingen van mijn hand. („Zum Begriff des Christuswahns", Psychiatria, Neurologia,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen