1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 137

WEZEN, ZIN EN STRUCTUUR DER WERKELIJKHEID DOOR

K. S P O E L S T R A Het zal wenselijk zijn, vóór we overgaan tot een nadere bezinning over de werkelijkheid, waar we middenin staan en waarvan we zelf deel uitmaken, een drietal opmerkingen te maken. We hebben in het opschrift van dit artikel de term „-werkelifkheid" gebezigd, in plaats van het woord „realiteit" te gebruiken. In den regel worden beide termen promiscue gebruikt als woorden van dezelfde betekenis. Toch is het opmerkelijk, dat in deze benamingen zelf reeds een verschil wordt aangeduid. „Werkelijkheid" komt van „werken", en duidt dus iets actiefs, iets dynamisch aan. „Realiteit" komt van het latijnse „res", zaak, en draagt dus een meer statisch karakter. Onder „realiteit" verstaan we in dit artikel het a prima vista wereldbeeld, dat ontstaat door onze aanschouwing en waarneming van de wereld rondom ons. Deze geestelijke verrichtingen gaan altijd met onbewust denken gepaard. We leven in een werkelijkheid, die op ons aangolft, die in ons binnendringt door de poorten onzer zintuigen, innerlijk door ons wordt verwerkt, en zich als de kleurrijke, klankvolle, tastbare, geurige realiteit aan ons voordoet. We kunnen zeggen: de werkelijkheid komt door ons heen als realiteit tot haar rust, tot haar bestemming, tot haar vóór-sabbath. Een tweede opmerking, die we willen laten voorafgaan, is deze: hoe is het mogelijk, vragen te stellen omtrent de werkelijkheid, waarvan we zelf deel uitmaken. Vragen stellen is: deze werkelijkheid tot ons object maken, waar wijzelf als subject tegenover staan. Vragen stellen kan alleen iemand, die zich distantieert, zich los maakt uit de werkelijkheid, waar hijzelf toe behoort. Dat is een soortgelijk probleem als waarvoor Johan Huizinga stond, toen hij in zijn rede „Der Mensch und die Kultur", het begrip „kuituur" wilde bepalen. „Der Mensch und die Kultur", zegt hij, „das scheint voraus zu setzen, dass man diesen Menschen, das heisst diesen abendlandischen Menschen von heute, seiner Kultur entgegenstellen konnte, ihn aus ihrem Zu-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen