1966 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 123

BOEKBESPREKING goed gekozen voorbeelden, waaruit blijkt hoeveel zorg bij de ontwikkeling van verschillende dieren wordt besteed aan de uiterlijke verschijning, ook wanneer de functie daarvan zich ge heel aan ons begrip onttrekt De Opisthobranchia b v , m zee levende naaktslakken, vertonen een zeer boeiende schakering van kleurpatronen, vaak van bijzondere schoonheid, die ze zelf niet m staat zijn waar te nemen Voor onderlinge herkenning hebben deze kleuren geen betekenis. Wel voor het afschrikken van predatoren, maar daarvoor is de extreme verscheidenheid m patronen geheel met noodzakelijk Portmann waagt nu de stelling, dat deze rijkdom van uiterlijke verschijningsvormen een streven tot zelfexpressie weerspiegelt, dat naast de neiging tot mstandhou ding m de organismen werkzaam is In een tweetal slothoofdstukken werkt hij dit nader uit als hij stelt, dat de stuwende kracht van de evolutie, die tot steeds verdere differentiatie leidt, met gelegen kan zijn m de drang tot instandhouding Een beschouwing over de rangschikking van de levenskenmerken plaatst de werkingen van de zelfexpressie, te weten relatie met de buitenwereld door innerlijk leven en zelfvertoon m de verschijningsvorm, het hoogste op de ranglijst De functies van de instandhouding staan juist ten dienste van deze zelfexpressie De vraag kan rijzen of een woord als „Selbstdarstellung" toch met een lege huls is, een andere vorm voor „wij weten het niet", of het wel verantwoord is met een dergelijk begrip te werken binnen de enge grenzen der natuurwetenschap We hebben hier te maken met een bescheiden vertolkt vitalisme, dat met aanvaarden kan, dat de rijke schakering van levende wezens zich volledig laat verklaren uit de physisch-chemische wetmatigheden Door lezing van dit boekje wordt duidelijk, dat het begrip zelfexpressie binnen de bio-

95 logie zijn waarde bewijst De ogen worden ons geopend voor problemen, die we misschien te gemakkelijk ter zijde lieten liggen met de gedachte dat een verder gaand begrip van de evolutie ons hier een oplossmg aan de hand zou doen Een oplossing, die dan geheel m technisch-functionele termen zou moeten worden uitgedrukt Portmann biedt, juist waar hij dit soort „oplossingen" betwijfelt, een verfrissende kijk op de biologie als geheel en met alleen op de biolo gie, nu een techmsch-operationele benadering op alle terreinen van het leven veld schijnt te winnen J WATTEL William Howells, Mensheid m Wording Hilversum, C de Boer J r / P a u l Brand, (Sterrenserie 14), 1964, 14 x 22 cm, 372 p p , geïllustreerd met ongenummerde lijntekemngen, ƒ 10 50 Boeken die de wordingsgeschiedenis van de mens behandelen, vinden blijkbaar ook m ons land een gewillige markt Gedurende de laatste jaren zijn er verscheidene gepubliceerd De meerderheid daarvan zijn vertalingen Ook het bovengenoemde boek is geen oorspronkelijk Ne derlands werk Dit is op zichzelf natuurlijk geen bezwaar Integendeel Het totaalbeeld wint er alleen maar bij wanneer het aantal deskundige verhandelingen groter is Voor een klem land als Nederland zijn vertalingen daarom een goede aanvulling Deskundig is de auteur, hoogleraar aan de Harvard Universiteit, zeker Een belangrijk pluspunt van zijn boek is de brede opzet Alvorens over de evolutie van de mens te gaan spreken, wordt eerst kort de evolutie van de gewervelde dieren behandeld, met de nadruk, uiteraard, al snel op de primaten Nadat de verschillende bekende fossiele menselijke overblijfselen de revue zijn gepasseerd, eindigt het boek

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen