1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 150

112

M. JEUKEN S.J.

merkt, verscheept en in Amerika weer opgebouwd. Maar eerst was het model gemaakt, en in Amerika werd het kasteel opgebouwd met het model als voorbeeld. Het Amerikaanse kasteel is dus een replica, een kopie, van het model. Er ontstaat een gesprek over de verhouding replica en model, waarop Julian, in feite de enige in het stuk die gezond verstand toont, zegt: „Het probleem is maar een woordenspelletje". De advocaat reageert: „Toch hoeft dat niet want het hangt immers af van je opvattingen over het begrip realiteit, de grenzen van het mogelijke . ..". We vinden hier, wanneer we model voorlopig aanduiden als voorstelling van de werkelijkheid, de mogelijkheid van een relatie-aanduiding: Engels kasteel - model - Amerikaans kasteel of de kopie of anders gezegd: werkelijkheid - model - interpretatie of theorie. En nu meen ik, dat we een verschil kunnen aangeven tussen de biologische en fysische modelvorming: de fysikus heeft het accent verschoven naar de zijde model - interpretatie, terwijl de bioloog meer nadruk legt op de band met de werkelijkheid en zo op de relatie werkelijkheid - model. Het zijn accentverschuivingen. Op een of andere wijze kan ook de fysikus niet buiten het contact met de werkelijkheid, maar het geeft te denken, als het model door hem wel eens wordt aangeduid met de term „physical reality". Anders gezegd: de maquette in het kasteel is voor hem de werkelijkheid. De verhouding model - interpretatie wordt dan weergegeven in een calculus. De bioloog werkt met zijn modellen ook om te interpreteren en een verklaringstheorie op te stellen, maar door zijn blijvende aandacht voor de „real reality" (Whitehead) zal de interpretatie meer inhouden. 5. Voor de relatie model - theorie kunnen wij verwijzen naar een artikel van ƒ. W. Swanson, in het februarinummer 1967 van ,,The British Journal for the philosophy of science", getiteld „On models". Het begint met te constateren dat er een volumineuze literatuur over modellen is verschenen, maar dat dit allemaal in feite neerkomt op „toekenning van structuur", de isomorfie tussen model en theorie. Ze hebben dezelfde formele structuur, daar de theorie en het model voorgesteld worden door dezelfde calculus. De filosofie van het model moet dan terugvallen op de relatief steriele notie van gedeelde

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen