1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 68

46

JOH. BLOK

den we op het eerste gezicht nergens, labiliteit des te meer. Zolang we volledig mens blijven en de wisseling van de werkelijkheid intensief meebeleven, kunnen we geen wetenschap bedrijven, omdat de wetenschap zoekt naar een idee, naar een achtergrond achter de voortdurende verandering. We gaan dan abstraheren van de werkelijkheid, we delen in in groepen of klassen, zoeken overeenkomsten, definiëren begrippen. Zo is bijvoorbeeld het begrip „de mens" een abstractie. Wat we in de werkelijkheid ontmoeten, zijn altijd medemensen. De mens vinden we er nooit. Hij is een soort grootste gemene deler, die nog niet eens zo gemakkelijk in detail te definiëren is. De natuurwetenschap gaat nog een stap verder. Niet alleen abstraheert zij van de werkelijkheid zoals iedere wetenschap in meerdere of mindere mate doet, zij legt zichzelf bovendien een sterke beperking op. Zij onderzoekt alleen die verschijnselen, die door middel van proeven bestudeerd kunnen worden. Bij een proef grijpt men in in de gang van zaken. Men zondert van de gehele werkelijkheid een klein stukje af en stelt hier bepaalde omstandigheden in. Men brengt bijvoorbeeld twee stoffen bij elkaar en verhoogt vervolgens de temperatuur. De twee stoffen blijven dan niet afzonderlijk bestaan, doch vormen tesamen een nieuwe stof en we spreken van een chemische reactie. Het heeft natuurlijk alleen zin om zoiets te doen als we de resultaten kunnen opschrijven, zodat iemand anders de proef nog eens na kan doen. Een goede onderzoeker doet trouwens een proef zelf ook verscheidene keren, voordat hij geheel zeker is van het resultaat. De natuurwetenschap abstraheert dus niet alleen van de werkelijkheid. Dat doen filosofische systemen ook. De natuurwetenschap beperkt zich bovendien tot dat deel van de werkelijkheid, dat gereproduceerd kan worden. Het is met de ontwikkeling van de natuurwetenschap eigenlijk een merkwaardige zaak. Apriori zou men verwachten, dat een aanpak die de volle werkelijkheid zoveel geweld aandoet nooit erg succesvol kan zijn. Het tegendeel is waar gebleken. Geen enkel theoretisch systeem is zo succesvol geweest in zijn beschrijving van de werkelijkheid en in de beheersing van de werkelijkheid. Toch is dit ook weer niet zo heel vreemd. De natuurwetenschap is naar haar aard een heel bescheiden wetenschap. Zij komt niet tot de werkelijkheid met vooropgezette ideeën, maar zij laat dat deel van de werkelijkheid waarmee zij bezig is geheel voor zichzelf spreken. Natuurlijk kan niemand

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen