1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 131

METEN EN WETEN IN DE FYSICA

97

corrigeert het wat of hij vult het wat aan"). Met deze aanvullingen en correcties is men heel ver gegaan; vaak zijn elementen toegevoegd die weinig of niets met de oorspronkelijke conceptie van het model te maken hebben. Het effect is dan ook dat door deze bewerkingen het model wat vager begint te worden, het wordt minder aanschouwelijk, als het dat aanvankelijk tenminste was, het wordt abstracter en bij alle bewerkingen en ontwikkelingen groeit het aantal relaties tussen de verschillende grootheden, dat wil dus zeggen: het wiskundig formularium treedt meer op de voorgrond. Een enkel voorbeeld van deze modelontwikkeling wil ik hier kort noemen. In de eerste plaats het oudste model uit de natuurkunde, het model voor de klassieke mechanica, zoals Newton dat in zijn Principia beschreef. Eigenlijk is dat niet aangetast totdat de problemen over de constante lichtsnelheid opdoken, die uiteindelijk resulteerden in een revisie van het model over ruimte en tijd door Einstein en die ons bij uitwerking de relativiteitstheorie opgeleverd hebben. Een ander model, dat ook heel belangrijk geweest is, is het model voor de ether 7) dat vanaf de tijd van Huygens tot nu toe een rol heeft gespeeld. De ether zoals Huygens zich die dacht, ter verklaring van optische verschijnselen was een materiële stof; de gedragingen daarvan zouden geheel met de mechanica beschreven kunnen worden. Dacht Huygens nog aan meer gasvormige materie, na het werk van Arago en Fresnel (1820) over de polarisatie van het licht was het nodig om, als men bleef bij het mechanische model, aan een alles doordringende vaste stof te denken. Hierdoor werd het model al wat vreemder, wat nog sterker uitkwam, toen in de vorige eeuw ter verklaring van meer experimentele gegevens het mechanische ethermodel steeds gecompliceerder moest worden. Na het werk van Maxwell is het vooral Larmor geweest die een drastische wijziging van het ethermodel verdedigde: het loslaten van de materiële ether en de vervanging van een mechanische beschrijving door een besclirijving met electrische en magnetische grootheden. De klassieke mechanische modellen raakten op de achtergrond; de formele relaties konden bij de nieuwe visie behouden blijven. Relaties die nog steeds gehanteerd worden en die naar wij nu menen niets zeggen over een mechanische ether, maar wel over de fysische aspecten van het vacuum. Een voorbeeld uit deze eeuw moge ik hier nog aan toevoegen: het atoommodel zoals dat in 1911 door Rutherford werd voorgesteld, waarbij de electronen als miniatuurplaneten om de kern als miniatuur

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen