1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 136

102

J. BLOK

werk gedaan hebben lo). In deze beweringen zitten ongetwijfeld elementen van waarheid; de modellen spelen een belangrijke rol bij het tot stand komen van de theorieën. We zagen ook al dat door modelcorrecties en aanvullingen en door toepassing van analogie-modellen het model de neiging heeft te vervagen, terwijl de theorie zich verder ontwikkelt. Evenwel blijft de vraag of het model boven deze hulpfunctie niet uitgaat. In ieder geval zijn we van het model niet af als de theorie min of meer voltooid is; immers het model is in de theorie ingegaan, het heeft, door de specifieke belichting van het toen nog onbekende gebied, de theorie sterk bepaald, het heeft door haar begrippon en relaties sterk geselecteerd wat in het nieuwe gebied de meeste aandacht kreeg 13); het model is dus in de theorie, misschien slecht herkenbaar, nog aanwezig. En op het moment dat die theorie, wat haar grondslagen betreft, opnieuw getoetst moet worden, moeten we ons wel gaan realiseren waar de theorie eigenlijk van uitging, moeten we ons gaan herinneren wat in feite het uitgangsmodel was. Hierbij kunt U als voorbeeld denken aan de kritische bezinning over de klassieke mechanica, door Einstein, die leidde tot de relativiteitstheorie. Verder heb ik al eerder het model aangeduid als model van een fysisch aspect van de werkelijkheid en daarmee uitgesproken dat, naar ik meen, het model meer is dan een hulpmiddel bij theorievorming. Met deze karakterisering wordt enerzijds aangegeven dat het model nauw verbonden is met de fysische kant van de werkelijkheid en daar\'an een zekere structuur weergeeft; anderzijds wil ik daarmee aangeven dat het slechts een model van een aspect van de werkelijkheid is, dus nooit een adequate beschrijving van een stuk werkelijkheid of een congruente of zelfs maar een gelijkvormige afbeelding ervan. Maar, zult U wellicht opmerken, hoe zit het dan met het geconstateerde verschijnsel dat in de loop van de ontwikkeling op een bepaald gebied het model vervaagt en op de achtergrond treedt, terwijl de theorie zich ontwikkelt? Is dan toch het model als weergave van een aspect van de werkelijkheid wel niet tot afsterven gedoemd, maar dan toch tot vervaging? Ik dacht dat we in deze situatie ook moeten letten op de theorie die gedurende dit proces uitgebouwd wordt. Immers, de theorie die uit het model voortkomt kan zelf ook weer als een model '^} van een fysisch aspect van de werkelijkheid opgevat worden, een rijker en voller model dan het model waar het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen