1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 74

52

JOH. BLOK

heden tot vervlechting en dwarsverbindingen tussen draden onderling. Dit is wat men zou zien bij rubber en plastics op moleculair niveau. Zulke draadachtige macromoleculen, meestal in zichzelf opgevouwen op oneindig veel subtielere manier dan in plastics, staan heden ten dage in het brandpunt van de belangstelling omdat zij de hoofdrol spelen bij de beschrijving van levensprocessen op moleculair niveau. Hoe groot deze moleculen zijn, blijkt uit het moleculairgewicht. Dit begrip wordt op de middelbare school ingevoerd bij de scheikunde. Moleculairgewichten, waarmee we dan te maken krijgen, liggen meestal tussen 30 en 300. Biologische macromoleculen hebben moleculair gewichten van 10.000 a 100.000 en meer. Dikwijls loopt het moleculair gewicht in de miljoenen. Van het atoom zelf kimnen we nu voor wat dit college betreft afscheid nemen. Het is alleen wel interessant het ironische feit te vermelden, dat het in de fysica al lang niet meer de ondeelbare, stabiele eenheid van materie is, die het aanvankelijk per definitie moest voorstellen. Het blijkt te bestaan uit nog kleinere, nog meer elementaire deeltjes en wat nog erger is: het kan gespleten worden, indien de omstandigheden daarvoor gunstig worden gekozen. De srwaarste atomen zijn het minst stabiel en bij hun splijting komt een grote energie vrij, die onder andere gebruikt wordt in een atoombom. Zo zeer is het inzicht in de onderdelen der atomen zelf voortgeschreden, dat men ook atomen kan samenvoegen tot nieuwe en ook hierbij komt een energie vrij, die per gewichtseenheid genomen, zo groot is, vergeleken met de energie die wordt gewonnen uit chemische reacties, dat met behulp van dit principe superbommen kunnen worden gefabriceerd. Dit alles heeft met ons onderwerp, de levensprocessen op moleculair niveau, niet veel te maken. Ik noem het echter toch omdat het een principe demonstreert, dat ik nog niet heb aangesneden, namelijk dat een efficiënte beschrijving van de materie ons macht verschaft over de materie. De bezigheid van het beschrijven is daarom een stuk minder onschuldig dan zij op het eerste gezicht mocht schijnen. Het principe is zeer algemeen: Zodra de primitieve mens uit ervaring een leeuw kon beschrijven, wapende hij zich voor de volgende keer. Of, om een voorbeeld uit onze eigen cultuur te kiezen, zodra we het rotten van hout kunnen beschrijven als groei van een schimmel en door experimenteren met schimmels en chemicaliën een middel vinden om schimmels te doden, krijgen we macht over het hout als bouwmateriaal in een vochtig milieu. Hoe verder onze be-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen