1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 132

98

J. BLOK

zon draaien. In 1913 corrigeerde Niels Bohr dit model door de toevoeging van zijn quantum-voorwaarden; waarop later door verschillende aanvullingen dit model verfijnd werd. In alle drie genoemde gevallen, de mechanica, de electrodynamica en de atoomfysica, resulteert een model dat veel abstracter is dan het uitgangsmodel en dat vaak schuil gaat achter een uigebreid wiskundig formularium. Op dit moment gekomen zouden we een uitgebreide rij van modellen en modelletjes de revue kunnen laten passeren, aanschouwelijke en abstracte, wiskundige en theoretische, sterk hypothetische en gecamoufleerde, enz. enz. Het meest verhelderend lijkt me te onderscheiden in directe modellen en analogie-modellen") ^^). De eerste groep modellen is direct gevormd door het spel van de intuïtie met de ervaringsfeiten op het gebied van onderzoek, zonder dat daar in belangrijke mate analogie-redeneringen een rol speelden. Als voorbeeld kan hier dienen het oudste model in de natuurkunde: de mechanica in de vorm waarin deze vooral door Newton gebracht is. Hier kan van een direct model van het mechanische aspect van de werkelijkheid gesproken worden. Wanneer, zoals bij Newton het geval was, het gebied al vrij goed overzien kan worden is het soms mogelijk zo'n model in de vorm van definities en veronderstellingen vrij scherp te formuleren; de theorie die erbij behoort is dan de uitwerking van dit stelsel. Newton zelf heeft zo getracht zo streng mogelijk de mechanica op te bouwen en anderen zijn hem daarin gevolgd. Ook op andere gebieden zijn vrij scherpe formuleringen van het uitgangsmodel mogelijk; men denke aan een opbouw van de thermodynamica gebaseerd op de bekende hoofdwetten en de opbouw van de atoomtheorie uitgaande van de postulaten van Bohr als atoommodel. Deze en andere gevallen brengen auteurs die een logische opbouw vóór alles stellen ertoe het model in alle gevallen op te vatten als een stelsel van definities en basisstellingen die als uitgangspunt voor de theorie kunnen fungeren. Het zal na het voorafgaande wel duidelijk zijn, dat een dergelijk streng logische opbouw alleen mogelijk is in een vrij ver gevorderd stadium van de theorie; in het stadium echter waarin gepionierd moet worden is een dergelijke eis over de logische opbouw onvruchtbaar, in de periode van het tasten naar een beschrijving zal men zich met minder scherpe basisveronderstellingen tevreden moeten stellen. De tweede groep van modellen zou ik analogie-modellen willen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen