1967 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 147

RUIMTE EN BEGRENZING IN DE BIOLOGIE*) DOOR

M. J E U K E N

S.J.

Mijnheer de Voorzitter, Dames en Heren, 1. Het onderwerp van dit referaat is de modelvorming in de biologie, maar het lijkt mij goed, eerst enkele fundamentele ideeën voor U te belichten, die de achtergrond vormen van deze inleiding. Immers in Uw Vereniging moet deze voordracht in een wijder kader worden geplaatst dan dat van de natuurwetenschap alleen. — De mens is een eenheid van stof en geest, een eenheid die een harmonie vraagt van al onze menselijke vermogens. — Ons denken is abstract, en hiermee bedoel ik niet in de eerste plaats dat wij in staat zijn universele ideeën te vormen uit individuele waarnemingen, maar de term abstractie wil ik hier opvatten in de zin van aandachtsbegrenzing, een betekenis die hij veelal ook in de dierpsychologie bezit. Ons denken is dan abstract op een dubbele wijze: a. Ons denken gaat altijd over een deel van de totale werkelijkheid. b. En dat deel van die totale werkelijkheid wordt dan nog beschouwd onder een bepaald aspect. De andere gedeelten en aspecten worden niet ontkend, ze worden alleen niet beschouwd. 2. Deze abstractie kunnen wij ook op een andere wijze uitdrukken: ons denken speelt zich af op verschillende niveaus. En als ik zeg „niveaus", wil ik hiermee tevens een rangorde in waarde aangeven, die naar mijn opvatting in de onderlinge vergelijking der niveaus aanwezig is. Deze niveaus laten zich op velerlei wijzen aanduiden, maar het lijkt mij, dat wij ze voor deze moderne tijd het beste kunnen weergeven als drie etages, die van onder naar boven worden gevormd door het natuurwetenschappelijk denken, het wijsgerig denken en het religieuze denken. Andere mogelijke denkterreinen laten zich hier omheen groeperen, zoals het denken in de geestes-

*) Voordracht gehouden op de jaarlijkse conferentie van de Christelijke Vereniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland te Amsterdam (14 april 1967).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen