1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 206

166

HET MENSELIJK GEDRAG

geval tests waarin de capaciteit tot abstract denken onderzocht en zelfs quantitatief bepaald wordt. Nu is denken zonder twijfel een aan normen georiënteerde functie: men dient zich bij deze act aan denkwetten te houden. Men kan ook van deze denknormen afwijken, bv. om een humoristisch effect te bereiken, of om op demagogische wijze een massa te manipuleren. Anderzijds blijkt, dat het denkvermogen een natuurwetmatige basis heeft. De capaciteit tot denken is afhankelijk o.a. van erfelijke factoren, van een in bepaalde opzichten ongestoord cerebraal functioneren, van de intra-psychische make-up, van sociale factoren die men op vroege leeftijd onderging zonder daartegenover positie te kunnen kiezen. Dit voorbeeld maakt ons attent op een algemene stand van zaken die ik in het volgende punt apart zal noemen. 5. De door natuurwetten bepaalde sub-structuren enerzijds, en de aan normen onderworpen sub-structuren anderzijds staan in werkelijkheid niet los van elkaar of zelfs tegenover elkaar, doch zijn vervlochten. Er is ook in de zg. hoogste of de typisch menselijke functies geen enkele die niet vervlochten is met het natuurwetmatig substraat. De mens is, ook waar hij het meest mens is (geloof, kunst, recht, taal, historie) ingebed in en vervlochten met de „natuur". 6. Keuze en vrijheid zijn geen van de natuur losgemaakte absoluutheden, maar relatieve, of liever: gerelateerde fenomenen, verbonden nl. en gebonden aan de natuurwetten. Verantwoordelijkheid betekent geen „Atlasverantwoordelijkheid" (d.w.z. buiten de-wereld staande ben ik verantwoordelijk voor de wereld, en draag ik deze op mijn schouders) doch in de natuur ingestructureerde en door talloze factoren mee-bepaalde en relatieve verantwoordelijkheid. 7. Binnen een structuele anthropologie is de uitdrukking: de mens is niet dan (vult U in: moleculen, lichaam, organisme, een zoogdier, maar ook: vrijheid, geest, historie) niet acceptabel. In plaats daarvan past het bescheiden: de mens is ook (een moleculaire structuur, ook lichaam, ook een organisme, ook zoogdier, maar evenzeer: hij is in vrijheid gesteld, hij is ook geest, hij is ook een historievormend persoon).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen