1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 181

G. P. BAERENDS

141

uiting kwamen. De gedragspathologische verschijnselen konden telkens bij eenzelfde behandeling worden gereproduceerd. Zij verschilden al naar gelang van de soort van ervaring die werd onthouden en van de lengte van de periode gedurende welke deze ervaring onthouden werd. Hoe langer de onthoudingsperiode duurde des te geringer was de kans, dat het ontstane trauma door latere toediening van de ervaring kon worden weggenomen. Het ethologische onderzoek leidt op de hier geschetste wijze tot een beeld van het gedrag-veroorzakend mechanisme. De basis hiervan is vastgelegd in de genen, op dezelfde v(djze als dit het geval is voor alle andere kenmerken van het individu. Op deze basis zijn ontwikkelingen mogelijk waarin de genen weinig of geen variatie door beïnvloeding van buitenaf toelaten, ontwikkelingen waarbij de genen er voor zorgen dat gedurende zeer bepaalde levensperioden zeer bepaalde soorten van informatie door ervaring worden verkregen, en ontvdkkelingen waarbij de genen een zeer grote vrijheid laten aan processen die door ervaring, dus door leervermogen, tot stand komen. Wanneer het leervermogen, n.l. het vermogen om ervaringen te combineren, een niet precies bepaald laag niveau van integratie te boven komt, plegen we van intelligentie of verstand te spreken. De mogelijkheid om intelligentie toe te passen is ook genetisch bepaald, d.w.z. geprogrammeerd, mogelijk gemaakt zowel als beperkt. In de basisstructuur van het gedrag speelt de interactie van de verschillende gedragssystemen een zeer belangrijke rol. Het leervermogen en de intelligentie zijn daarbij in dienst van deze systemen gesteld. Elke gedragsuiting blijkt volgens deze beschouwing een combinatie te zijn van factoren die in het individu van meet af aan aanwezig zijn en van factoren die door contact met de buitenwereld hun invloed doen gelden. Het is in deze beschouwingswijze onmogelijk om de begrippen instinct en verstand tegenover elkaar te zetten. Zij grijpen op zeer gecompliceerde wijze in elkaar. Verstandelijk gedrag kan niet optreden zonder wat men een instinctieve basis zou kunnen noemen; het optreden van uitsluitend door genetische en andere interne invloeden veroorzaakt gedrag is nog nooit bij enig dier aangetoond. Aan de andere kant is gebleken dat het vermogen om te leren in tal van proeven met dieren door genetische factoren wordt beperkt. De mens is het meest ingewikkelde organisme, dat in de loop van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen