1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 252

204

LIBIDO SCIENDI EN A M O R DEI

BIJ Niels Stensen (1638-86), de andere tijdgenoot van Pascal, viel de afwending van het gebied der natuurwetenschap waarop hij belangrijk werk had verricht, vrijwel samen met zijn overgang tot de Roomskatholieke kerk Stensen, die in Nederland gestudeerd heeft, was bevriend met Swammerdam, die hij later ook ten huize van Thevenot (ca 1620-92) te Parijs ontmoette in een kring van geleerden Als jong onderzoeker ontdekte hij te Amsterdam ten huize van Gerard Blasius de uitvoergang van de oorspeekselklier (ductus Stenonianus) en kritiseerde hij Descartes' opvattingen van de vorm der hersenen Het was zijn legitieme ambitie hoogleraar m de anatomie m Copenhagen te worden, maar deze werd niet vervuld Als telg uit een geslacht van Lutherse predikanten had hij ook theologische belangstelling Daarna bracht de studie van fossielen hem op het gebied van de palaeontologie en geologie, waarop hij grondleggend werk verrichtte Zijn geloof aan de bijna onvoorwaardelijke betrouwbaarheid van Descartes werd aan het wankelen gebracht door zijn eigen waarnemingen over de bouw van hersenen en zenuwen, die m strijd bleken met voorstellingen, die Descartes gegeven had Wanneer zulk een wijsgeer dwaalde op punten, die voor het natuurwetenschappelijk onderzoek toegankelijk waren — wie garandeerde zijn geloofwaardigheid m zaken, waaromtrent men geen experimenten kan doen, zoals God en de ziel' 4) Het verblijf m Italië, waar de Rooms-katholieke kerk in het publiek haar eredienst m pracht en praal kon uitoefenen, het gebed en de aandrang van twee hoogstaande vrouwen m Florence (een non m een apotheek, waar hij nogal eens kwam, en een aanzienlijke gehuwde dame) bevorderden een reeds m werking zijnd proces dat tenslotte leidde tot zijn overgang naar de oude Moederkerk Hij ontbrandde m ijver voor zijn nieuwe geloof, liet zich m 1675 tot priester wijden en een paar jaar later tot bisschop van Titiopolis (in partibus mftdelium) om m NoordDuitsland de gelovigen te weiden Hoewel hij zich zelfs als bisschop nog wel eens gewaagd heeft aan een ontleding, bij voorbeeld van een hydrocephale kalfskop, en dus de wetenschapsbeoefening met als iets zondigs beschouwde, ging toch zijn diepste verlangen en streven nu uit naar de verdediging van zijn nieuwe geloof en een leven van praktische vroomheid De weinige jaren, die hem nog restten, leefde hij m een gewilde armoede en hij stierf m geur van heiligheid Er is ook thans nog een streven om hem heilig te doen verklaren door de pauselijke stoel Oak bij Steno speelde de aandacht voor het heil van zijn ziel duidelijk een rol Hij nam zich (m 1672) voor zich „in de toekomst ernstig bezig te houden met studiën over de godsdienst, want tot dan toe was hij meer met andere studies bezig geweest dan die betreffende zijn zieleheil" '-,) Ook hij zocht innerlijke rust, vrede en zekerheid, maar die eenmaal gevonden hebbende, zette hij zich m voor de verdediging * J G Vugs, Leven en werk van Niels Stensen (1638-1686) Dissertatie Leiden, 1968, p 259 ^ Ihidem, p 261

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen