1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 56

36

ONHEILSVERWACHTING

dat er bij psychose sprake is van discontinuïteit t.o.v. het normale, op zijn minst eenzijdig is. In velerlei opzicht is er sprake van vloeiende overgangen. Dit probleem zou mij echter te ver van mijn hoofdthema afvoeren. II. De paranoïde onheilsvoorspeller. De achterdochtige onheilsverwachter waant zich bedreigd door de buitenwereld. Het onheil is slechts, zij het ook vermeend, af te wenden als het complot verdwijnt, de kwade invloeden uitgeschakeld worden. De mogelijkheden daartoe zijn afhankelijk van de machtspositie welke de achterdochtige inneemt. De achterdochtige denkt iets achter de dingen, hij staat lijnrecht tegenover de naïeve „realist". Het betreft patiënten, die hetzij binnen de huwelijkssituatie (ontrouwwaan), hetzij binnen de gemeenschap, slechts onheil van de ander voor zichzelf verwachten. Niet zelden ontwikkelt het wantrouwen in de gemeenschap zich tot het idee, dat er sprake is van een complot. Deze ontwikkeling kan zich systematisch dan wel chaotisch voordoen, afhankelijk van het syndroom dat de patiënt vertoont. De gevolgen van de paranoïde onheilsverwachter zijn afhankelijk van de positie welke hij in het maatschappelijk vlak inneemt. We denken b.v. aan de complot-idee, die Stalin in de laatste jaren van zijn leven ontwikkelde, waarbij hij zich nu eens bedreigd voelde door een fictief complot van Joodse artsen, dan weer op een andere wijze ageerde tegen vermeende vervolgers, met als gevolg vele slachtoffers. In een gezonde evenwichtige democratie zijn dergelijke uitwassen te voorkomen. III. De „degeneratieve" onheilsvoorspeller. Hier zijn de inhouden van de voorspelling over het algemeen religieus gekleurd, men vindt nogal eens het idee van de ondergang van de bestaande wereld. Men staat negatief tegenover het aardse bestaan en niet zelden wordt een nieuwe hemel, een nieuwe aarde verwacht. Een onheilige situatie op deze wereld, d.w.z. een afweer van het bestaande levenspatroon, zal zijn oplossing kunnen vinden in een nieuwe aarde, een nieuwe hemel, in een nieuwe situatie, die rust, vrijheid en ruimte waarborgt. Een heilsverwachting geprojecteerd in de toekomst is hier nauw gekoppeld aan de negatieve instelling t.a.v. het bestaande. Zelf heb ik een geval beschreven van een jongen in Meerkerk, die zichzelf slecht vond, de wereld eveneens, sterk gedeprimeerd was, welk beeld omsloeg naar een maniform gekleurd syndroom, waarbij hij als reactie op de genoemde zondemotieven het waanachtige idee

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen