1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 251

G A LINDEBOOM

203

dam zich gevi?end had in de nood van zijn ziel „Van die tyd af was hy een geheel ander man geworden, dan hy te voren had geweest hy moeyde sig naauwelyks med enige sake, dan hoe hy voortaan vrede mogt verkrygen voor syn gemoed, en betreure bitterlyk, dat hy hiertoe was geweest een slaav der wereld" 3) Al zijn natuuronderzoek zag hij nu als een wereldse bezigheid En toch was hij, m de tijd dat hij zich daaraan wijdde, zich wel bewust geweest, dat hij bezig was met de gedachten en werken Gods na te speuren Schieef hij met eens aan zijn Franse Maecenas, Melchizedek Thevenot „Doorlughtige Heer Ik presenteer UEd alhier den Almaghtigen Vinger Gods, m de anatomie van een Luys, waarin gy wonderen op wonderen opeengestapelt suit vinden, en de Wijsheid Gods m een kleen puncte klaarlyk sien ten toon gestelt ' Zielenood, bekommernis om zijn eeuwig heil, dreef hem zich te wenden tot de hysterische, heerszuchtige vrouw, die door haar volgelingen als „het licht der wereld" werd beschouwd, en de begaafde natuuronderzoekei veroordeelde tot simpel copieerwerk Voor ons blijft Swammerdam's principiële afwending van alle natuuronderzoek, waarin hij zich toch een meester moet hebben geweten, weliswaar een uiting van zijn godsdienstig leven, maar dan toch alleen tegen de achtergrond van zijn tot neerslachtige stemmingen geneigd gemoed Zijn innerlijke strijd en heen en weer gaan tussen natuuronderzoek en godsdienstige overpeinzing komt wellicht nergens beter uit dan in de omstandigheid, dat hij zijn studiën over het haft vermengde met religieuze bespiegelingen, gelijk de titel van het desbetreffende boek reeds enigermate aangeeft Ephemeri vita of afbeeldmgh van 's Menschen Leven, vertoont m de wonderbaarelijcke en nooyt gehoorde Historie van het vliegent ende een-dagh-levent Haft of Oeveraas (Amsterdam, 1675) Schierbeek wijst er op, dat slechts 110 van de 430 bladzijden, die het boek telt, werkelijk zijn gewijd aan de natuurlijke historie van het ,,Haft, dat drie jaren in de modder leeft en slechts enkele uren of dagen kan rondvliegen", de rest aan beschouwingen, die moeten aantonen, dat de mens het nog erger heeft m dit tranendal Zelfs nam Swammerdam daarin eigengemaakte vrome verzen op, die Boerhaave weliswaar, met alle zedelijk-religieuze beschouwingen, heeft weggelaten, maar die toch een licht werpen op zijn innerlijk leven Die verzen ademen een waarlijk christelijke geest, een wereldvliedende trek 18 met te miskennen Maar hoe zeer hij bij zijn natuuronderzoek God als Schepper niet veigat, blijkt uit het feit, dat het lot van de bevruchte eicel en de verdere ontwikkeling van het embryo hem inspireerde tot een gedicht, getiteld „De Formeeringh van den Mensch, of uitbreydingh van den 139 Psalm" De bestudering van het lichaam brengt hem tot lof van God, Wiens „Majesteyt in yder deelken woont" De religieuze poëzie van Swammerdam zou een afzonderlijke studie waard zijn

Ibidem, p 45

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen