1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 200

160

HET MENSELIJK GEDRAG

quantitatief gedragsonderzoek anderzijds dringt men steeds dieper door in deze relaties. Het is te verwachten, dat dier-psychologische experimenten (behavioural pharmacology) en ethologisch onderzoek hierbij een belangrijke rol zullen gaan spelen. c.

Psychische factoren Onder psychische factoren verstaan wij hier intra-psychische determinanten, d.w.z. constellaties en processen in het individu, die niet van somatische aard zijn, en die zijn gedrag en beleven, zijn acties en reacties bepalen. Het gaat hier over factoren als persoonlijkheidsradicalen, disposities, karaktertrekken, begaafdheden, functies, attitudes, motiveringen, enz. Uit dit bijzonder uitgebreide gebied wil ik slechts kort twee theoretische benaderingen noemen die voor de psychiatrie van belang zijn. In de eerste plaats vermeld ik de leertheorieën. De term leren heeft hierin een zeer ruime betekenis. Men spreekt hiervan als het gedrag van een individu in een bepaalde situatie zich wijzigt als gevolg van het feit dat hij in zulke situaties (al of niet ten gevolge van een bepaald gedrag) ervaringen heeft opgedaan die voor hem van betekenis waren. Een voorbeeld hiervan is de z.g. conditionering die door Pavlov ontdekt en bestudeerd werd. De angst wordt in dit referentie-kader een C.A.D. genoemd: een conditioned avoidance response. Een neurotische fobie (bv. pleinvrees) wordt beschouwd als het gevolg van het feit, dat de betrokkene ooit in zulk een situatie angst heeft ondervonden, ten gevolge waarvan hij hiervoor geconditioneerd is geraakt. Neurotisch gedrag is volgens deze opvatting geleerd, geconditioneerd onaangepast gedrag. Conform deze opvattingen heeft men vormen van therapie ontwikkeld waarbij gebruik gemaakt wordt van deconditionering; deze vorm van behandeling staat thans bekend onder de naam „gedragstherapie". Het gedrag van de mens blijkt tot op grote hoogte bepaald te zijn door leereffecten, men denke slechts aan de invloed van de opvoeding. In de tweede plaats noem ik de psycho-analytische theorie. Deze kan formeel beschreven worden als een cohaerent systeem van modellen volgens welke menselijk gedrag op consistente wijze beschreven, geanalyseerd en verklaard kan worden. Van deze modellen stip ik slechts twee aan. Volgens het z.g. topische model

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen