1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 201

W. K. VAN DIJK

161

kan de psyche beschreven worden als een systeem met drie subsystemen: het bewuste, het voorbewuste en het onbewuste. Het onbewuste „herbergt" die gedachten, gevoelens, wensen, emoties, driften, enz., die niet in het bewustzijn toegelaten worden, omdat de betrokkene er bang voor is, zich er voor schaamt of zich er schuldig over voelt. Door middel van de censuur worden genoemde inhouden in het onbewuste teruggehouden. Een tweede model is het structurele. Hierbij wordt de psyche volgens functioneel gezichtspunt verdeeld in drie subsystemen, nl. het Es, dat de driften libido en agressie omvat, het Ueber-ich dat de geboden en verboden bevat, en het Ich dat door middel van ik-functies bemiddelt tussen Es, Superego en buitenwereld. Een van de belangrijkste ik-functies is de afweer, die bestaat uit het volgens vaste patronen zich teweer stellen tegenover het driftleven en de super-ego-inhouden. Geïnspireerd door de psychoanalytische theorie zijn verschillende therapie-vormen ontwikkeld. De psycho-analyse heeft ons geleerd welk een grote invloed onbewuste en driftmatige determinanten op het menselijk gedrag uitoefenen. d.

Sociale factoren In deze categorie rangschikt men die determinanten, die het menselijk gedrag bepalen wanneer hij optreedt als lid van een grotere of kleinere groep. Men kan deze factoren op practische wijze verdelen in die, welke in het verleden een zodanige invloed uitgeoefend hebben, dat daardoor het gedrag op bepaalde wijze gevormd werd (hier kan men ook spreken van leerprocessen) en de actuele sociale factoren. Dat ook deze laatste determinanten van groot belang zijn wordt duidelijk aangetoond door de sociale psychologie en psychiatrie en de sociologie en de daaraan verwante vakken.

5. Conclusies In het voorgaande heb ik getracht een summiere schets te geven van de factoren die een belangrijke rol spelen bij de bepaling van het menselijk gedrag. Ik deed dit aan de hand van een ordeningsprincipe, dat in de psychiatrie zeer practisch is gebleken, en dat daar dan ook — met eventuele variaties — algemeen gebruikelijk is. Wat betekent dit alles voor onze visie op de mens? We raken hier de vraag van de anthiopologie, de leer omtrent de mens. Er zijn verschillende wijzen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen