1969 Geloof en Wetenschap : Orgaan van de Christelijke vereeniging van natuur- en geneeskundigen in Nederland - pagina 49

F. J. TOLSMA

29

2. Hij verlangt naar vrijheid, maar is gebonden aan wetmatigheden, lichamelijk, psychisch en sociaal gezien. Hij wordt onder meer beheerst door leefregels, spelregels en etiquette. 3. De mens wil stijgen, terwijl de levenslijn weer gaat dalen en ook sociaal gezien een stijging uit allerlei hoofde niet steeds mogelijk is. 4. Hij bestaat in de gemeenschap, maar is tevens individualist. 5. Hij begeert rust, terwijl het leven tegelijkertijd activiteit is. Elk der genoemde spanningen vinden we nu terug in het toekomstontwerp. Ik wil dit alleen aan het eerste punt nader adstrueren. Het streven naar een uitbreiding van de levensruimte vinden we in het feit, dat de mens niet meer genoegen neemt met de grenzen van zijn gestructureerde wereld, met het bestaande, maar daaraan tracht te ontstijgen. De mens is niet tevreden met de naieve realiteit, doch wil andere ervaringen, andere indrukken opdoen, waarbij hij zoekt naar een doorbreking van bestaande grenzen. Zo kan hij streven naar een verruiming van het bewustzijn. We treffen dit aan b.v. in allerlei religieus gekleurde extatische toestanden, in geluksgevoelens, in almachtsbelevingen, in de creatie van een nieuwe hemel of een nieuwe aarde, waarin de mens ,,onbegrensd" denkt te zijn. Op zichzelf behoeft dit streven niet als een improductief fenomeen te worden beschouwd. De drang naar verwijding en vernieuwing kan positief te waarderen perspectieven openen, mits ze zich voltrekt binnen reële mogelijkheden. We moeten niet te bang zijn voor verandering, doch evenmin kritiekloos daar tegenover staan. Ik noem dit hier, omdat men wel eens gezegd heeft, dat gebruik van L.S.D. of mescaline, voert tot een verruiming van het bewustzijn. Ik zou er op willen wijzen, dat niet elke verandering van bewustzijn, en met name van bewustzijnsinhouden, op zichzelf een verruiming betekent. Bij allerlei psychotische patiënten, of men nu te maken heeft met een lijder aan een depressie, of aan een schizoform beeld, treden nieuwe inhouden op die aan de mens, welke wij als normaal beschouwen, vreemd zijn. Ik denk bij de depressie aan diepgaande schuldgevoelens, aan de onheilsverwachting t.o.v. de toekomst, welke we

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen