Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 24

16 REDE PROF. DR H. H. KUYPER

van den geest, prijs de wetenschappen, zoo maar uw Godgeleerdheid

in seminariën onderwezen worde? Geen Christen kan dit willen."

„Richt daarentegen een Vrije Universiteit op en de Christelijke geest

zal onbelemmerd heerschen." Door de Revolutie was het Christelijk

karakter der Universiteit te loor gegaan. Uitgewischt was de adel

van het hooger menschelijke, waarvan het eereteeken prijkte op

haar blazoen. En de hooge eenheid der wetenschappen, de hartader

van alle Universitair onderwijs, werd telkens meer onzichtbaar

achter het raam der vakindeeling. Maar de Revolutie had meer

gedaan; ze had de Universiteiten niet alleen van haar Christelijk

karakter beroofd, ze had de hoogescholen, die eens als onafhanke-

lijke, vrije, geconfedeerde republieken ontstaan waren, onder de

macht van den Staat gebracht. Uit die banden moest de wetenschap

weer vrij worden gemaakt.

„Ze is, zoo klonk zijn bezielend woord, als de kunst een vrij ge-

borene, die een gave aanvaarden kan, naar nooit dienen mag om

loon. Ze moet leven van de liefde, die ze opwekt. Haar priesterlijke

eere mag zij niet bezoedelen door als koorknaap dienst te doen bij

het outer van den Staat. Ze mocht uit berekening geen huwelijk

aangaan, noch met den Staat, noch met de Kerk." Het doel moest

daarom zijn om te komen tot een Vrije Universiteit, „niet geoctroi-

eerd, maar erkend door den Staat, alle vakken van wetenschappen

omvattend en gesticht door vrijwillige schenkingen en bijdragen."

Fier was daarmede de koninklijke banier der vrijheid opgeheven.

Toch heeft het nog tien jaar geduurd, voordat dit doel werd be-

reikt. Over de geboorteweeën, die aan de stichting onzer Hooge-

school zijn voorafgegaan, zal ik maar kort tot U spreken.

Van belang is alleen u er op te wijzen, waarom de poging door

Dr A. Kuyper in 1875 beproefd, om te komen tot stichting eener

Christelijke Universiteit op breed geplaveiden grondslag, met mede-

werking van heel de Protestantsche orthodoxie, niet is gelukt. Het

wetsontwerp destijds door Minister Heemskerk Azn. ingediend, om

tot een nieuwe regeling van het Hooger Onderwijs te komen,

waarbij voorgesteld werd de Theologische faculteit aan de Rijks-

universiteiten op te heffen, maakte het vraagstuk urgent, hoe men

voorkomen zou, dat de Theologie uit den kring der wetenschappen

verbannen en naar het seminarie verwezen werd. Dr Kuyper, die

voor het behoud der Theologische faculteit aan de Rijks-Universi-

teiten niets gevoelde, evenmin als Groen, omdat ze tot knechting

der Kerk leiden moest, meende, dat thans het geschikte oogenblik

gekomen was, om tot stichting der Vrije Universiteit over te gaan.

Met Groen en Elout werd het plan, hoe dit geschieden kon,

breedvoerig besproken en vastgesteld. De antirevolutionnaire kamer-

club zou in de Tweede Kamer het pleit voeren, dat in de wet het

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen