Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 23

REDE PROF. DR H. H. KUYPER 15

terecht het voornaamste stuk van den levensarbeid van mijn Vader

is genoemd. En waar ik mij maar al te zeer bewust ben, dat

genialiteit geen erfgoed is, moge daar de bede om een welwillend

oor en een inschikkelijk oordeel niet tevergeefs tot u zijn gericht.

Over den oorsprong onzer School ga ik in de eerste plaats u spreken.

In zijn Voorheen en Thans heeft Prof. Fabius aangetoond met

den rijken schat van citaten, waarover hij beschikt, dat de ge-

dachte, die aan onze Hoogeschool ten grondslag ligt, niet eerst bij

Dr Kuyper, maar reeds veertig jaar vroeger bij Isaac Da Costa en

Mr Groen van Prinsterer is opgekomen, De strijd die begonnen

was bij de lagere school om het christelijk karakter van ons volk

te handhaven, moest bij het Hooger Onderwijs worden doorgezet.

En waar door het ostracisme der toenmaals oppermachtige partij

zelfs onze uitnemendste Christenmannen van de katheders onzer

Universiteiten waren buitengesloten en daaruit de onmogelijkheid

bleek, om op onze openbare inrichtingen de Christelijke beginselen

te brengen, moest men wel, zoo schreef Groen, tot stichting van eigen

inrichting overgaan. De eerste zwakke poging daartoe is beproefd

door den kring van Christelijke vrienden te Amsterdam, waarvan

Groen voorzitter was, toen men in 1850 besloot, een Gereformeerd

seminarie te stichten tot opleiding van predikanten voor de Her-

vormde en Afgescheiden Kerk. Het program was reeds opgesteld,

de dag der opening bepaald, maar een maand tevoren spatte het

plan uiteen door onderling kerkkrakeel. En wel verrees een jaar

later het zoogenaamde Schotsche Seminarie, dank zij de vrij-

gevigheid der Vrije Schotsche Kerk, waaraan Da Costa docent

werd en Groen Curator, maar het doel was nog meer beperkt, het

was alleen, om evangelisten en zendelingen te kweeken. Na Da

Costa's dood stierf het weg. Met al den eerbied voor den geloofs-

moed van Da Costa, die uit deze poging sprak, is de vraag toch

niet ongewettigd, of hij wel de man was, om naast en buiten de

bestaande Hoogescholen een Christelijke inrichting van Hooger

Onderwijs te organiseeren, gelijk Prof. Woltjer Sr opmerkte. Groen

zelf heeft dit wel gevoeld. En de droeve ervaring met dit seminarie

heeft Groen en Elout zoo teleurgesteld, dat de actie vleugellam

geslagen werd.

Een nieuwe phase trad in, toen Dr A. Kuyper, eerst in de Heraut

in 1870, en daarna nog breeder in de Standaard van 1872 het pleit

voeren kwam voor de oprichting eener Vrije Universiteit, als eisch

van ons antirevolutionnair beginsel. Van het zich terugtrekken in

een seminarie wilde hij niets weten. „Deert het u niet, vroeg hij,

of alle overige wetenschappen in modernen geest ontwikkeld, op

maatschappelijk terrein afbreken, wat ge in uw seminarie hebt

opgebouwd? Geeft ge dan de wereld prijs? Prijs de ontwikkeling

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen