Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 145

REDE MR TH. HEEMSKERK 125

anders dan uit nood openbare Universiteiten behoort te beheeren,

omdat de wetenschap niet komt van den Staat, maar in het volk

is gelegd door God, Die eene groep of eenige groepen van per-

sonen heeft begiftigd met wetenschappelijken zin, en de richting,

waarin de wetenschap wordt beoefend en onderwezen, niet door

den Staat bepaald behoort te worden. Wel bestaan op universitair

gebied geene voorschriften daaromtrent, zooals die betreffende de

onbestaanbare neutraliteit voor de openbare lagere school. Ieder

hoogleeraar aan de openbare Universiteiten mag zijne nasporingen

maken, en zijn onderwijs geven zooals hij dat verstaat. Hij mag

het juiste uitgangspunt kiezen en ook een, dat glad verkeerd is.

Maar de overheid ontkomt er niet aan bij eene benoeming partij

te kiezen voor eene bepaalde richting. Ik herinner mij nog leven-

dig het onderwijs in het Staatsrecht van mijn beminden en hoog-

geëerden hoogleeraar Buys te Leiden, die aanhanger was van de

leer der Staats-sou vereiniteit, volgens welke de Staat zijne hoogste

wet in zichzelf vindt en het Staatsbelang lederen maatregel van

overheidswege rechtvaardigt. Zijne leerlingen, ook ik, namen dat

aan over het algemeen, en eerst later, toen mij het oog geopend

werd voor de verzoening in Christus, begreep ik, dat geen Staats-

belang aantasting der gewetensvrijheid kan eischen, noch ook, als

dat belang wel verstaan wordt, kan rechtvaardigen, en kwam ik,

lettende op eenige aanwijzingen in de Schrift omtrent de taak en

de bevoegdheid der overheid, tot de conclusie, zooals ik het toen

uitdrukte, dat Dr Kuyper gelijk had. Door de benoeming van

Prof Buys had de Regeeing partij gekozen voor de liberale richting,

en zulk partij kiezen heeft plaats bij zeer vele hoogleeraars-

benoemingen. Er is niet aan te ontkomen en de Minister verkeert

dan ook bij menige benoeming in eene valsche positie.

l: Uk heb nu een enkel voorbeeld uit den ouden tijd genoemd, maar,

om bij het Staatsrecht te blijven, het is gemakkelijk te beseffen,

dat bij iedere benoeming van een hoogleeraar in dat leervak de

Regeering voor zulke vragen staat.

Een geloovig Protestant zal, dat mag men verwachten, in de

Schrift vinden, dat de Overheid is dienaresse Gods en daarmede

rekening houdende trachten de juiste resultaten te vinden aan-

gaande de verhouding tusschen Staat en Maatschappij en de taak

der overheid mede met het oog op den toestand, waarin de maat-

schappij verkeert. Het zou wel gemakkelijk wezen als hij zich

daarbij niet kon vergissen en dus de resultaten van te voren zouden

vaststaan. Deze onfeilbaarheidsleer is echter noch juist, noch de

onze. Niettemin bevordert door de benoeming van zulk een hoog-

leeraar de Regeering zijne richting.

Wordt een Roomsch-Katholiek benoemd, dan bevordert de

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen