Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 106

88 REDE PRO F. MR. D. P. D. FABIUS.

Insgelijks vond men weldra over de Vrije Universiteit be­

schouwingen van Mr BUYS in De Gids, van Mr BEELAERTS VAN BLO K­

LAND in de Economist, van den Heer A. J. VAN HAMEL in Los en Vast,

welke beschouwingen, zooals D r KUYPER schreef, getuigden „van

aan sympathie grenzende waardeering." ') V a n denzelfden geest

waren de stellingen, op 2 Febr. 1881 in de Leidsche Debating-Society

van studenten, onder leiding van den hoogleeraar BUYS, door den

student C. A. VAILLANT verdedigd ^). En van nobelen zin getuigde

het, dat Mr CO RT VAN DER LINDEN, thans mijn hooggeachte ambt­

genoot in den Raad van State, bij het aanvaarden van het hoog­

leeraarsambt aan de Universiteit te Groningen op 24 Nov. 1881, als

een z.i. heugelijk verschijnsel noemende, dat „het vrije onderzoek

en de vrije studie" in kracht wonnen, ten bewijze daarvan wees

ook op de Vrije Universiteit 3). Wat ginds ontstemming wekte.

omdat gij uit blz. 12 en uit de 11de Aanteekening van dat geschrift zult kunnen

zien, dat het mij niet aan waardeering van uw streven ontbreekt."

Dr RüTGERS, aan wiens stuk ik de aanhalingen ontleen, schrijft, dat de geschiede­

nis van dat boekgeschenk op die wijze werd tot een treurig teeken des tijds.

„Treurig toch is het, dat een kring van predikanten met hun naaste omgeving

zóó vijandig is aan de Vrije Universiteit, dat men zelfs beleefdheden, die in het

minst niet compromitteeren en die ook door erkende tegenstanders voortdurend

bewezen worden, uiterst vreemd a c h t ; in die mate zelfs, dat men den broeder, die

ze bewees, daarover g a a t interpelleeren. Treurig is het ook, dat zelfs een m a n

als Dr GUNNING voor dien invloed bezweken is, en zich in dit opzicht zoo weinig

vrij voelt, dat hij het noodig acht, over eene aan de Vrije Universiteit bewezen

beleefdheid zich te verontschuldigen. En wederom is het treurig, dat hij onder die

motieven zóó geheel veranderd is, dat hij zich in zijne vorige denkwijze niet eens

meer verplaatsen kan, m a a r onwillekeurig zijne tegenwoordige denkwijze daarvoor

in de plaats stelt."

De poging, op deze wijze Dr GUNNING'S houding te verklaren, getuigd van edele

gezindheid. In het Heraut-rmxavaer van 30 Jan. 1881 heeft Dr GUNNING de door hem

begane vergissing in zijne voorstelling erkend.

') Zie het Heraut-n\nxivo.er van 23 Jan. 1881. MO NTANUS in de Tj^V^s/jiege/zoude meer

in anderen geest geschreven hebben.

2) Volgens het Heraut-nMvavaer van 6 Febr. 1880 luidden die stellingen a l d u s :

1. „Met grond wordt door Dr A. KUYPER het goed recht bepleit van „Souve­

reiniteit in eigen kring."

2. „Souvereiniteit in eigen kring, i. e. vrijheid van eiken levenskring binnen het

gebied der groote menschenmaatschappij, belemmert echter geenszins de heer­

schappij der staatshoogheid.

3. „De Vrije Universiteit te Amsterdam verdient waardeering als zijnde een protest.

„fl. tegen centralisatie op alle gebied.

„6. tegen het veld winnend materialisme in den slechtsten zin."

3) De w et van het recht, blz. 13. Daartegenover stelde de Spreker, dat toch schier

overal „strijd wordt gevoerd voor openbaar neutraal staatsonderwijs, j a zelfs voor

schoolplicht en leerdwang." Maar — dus ging hij voort — „men mag, met het oog

op de algemeene richting der rechtsontwikkeling, veilig aannemen dat deze be­

weging is eene reactionaire beweging, eene voorbijgaande ebbende strooming in

den grooten vloed der vrijheid."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen