Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 169

REDE JHR MR CH. J. M. RUYS DE BEERENBROUCK 145

Deze overtuiging van vele Godvreezenden en Goddienenden is

in onze dagen gemakkelijk uit te spreken. De onmachtige tijden

helpen ons, zoo zij ons niet nopen, die hulp en zegen in te roepen,

die wij niet meer en nooit missen kunnen.

Een halve eeuw van overtuigingsstrijd heeft veel zien verande-

ren. De begrippen „openbaar" en „bijzonder" zijn wij gansch

anders en zuiverder gaan begrijpen en gebruiken dan 50 jaren

terug. Het laatdunkende verwijt van bekrompenheid is een be-

krompen verwijt geworden. Er is hardnekkig gebroken en gebrokkeld

aan „vrijheid" en „onzijdigheid", onaantastbare titels voor veel

onderwijs, dat op zijn zachtst genomen onvolledig en daarom niet

zoo onschuldig bleek.

Prof. Gerard Brom schrijft het in zijn „Gedenkboek", uitgegeven

bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan der Katholieke Weten-

schappelijke Vereeniging:

„Het waren scherpe verhoudingen in de gloriedagen van het

Liberalisme, toen de godsdienst regelmatig en bijna wetmatig door

de wetenschap werd gehavend. De voornaamste grief (van de

Katholieken) tegen het openbaar onderwijs was niet, dat het neutraal

was, maar veel meer dat het niet neutraal was."

Hij haalt in dat verband het scherpe verwijt aan, dat AUard

Pierson het Liberalisme in 1868 reeds toevoegde door het deze al

te ware bekentenis in den mond te leggen: „Zendt mij Uw kinde-

ren, goedgeloovigen, zij zullen dag aan dag een invloed bij mij

ondergaan, tengevolge waarvan gij (goedgeloovige ouders), als gij

hun van geloof zult spreken, voor hen zijn zult als een, die een

vreemde taal spreekt."

Om met dat stelsel te breken en een minder bevooroordeelde

overtuiging ingang te doen vinden, daarvoor was noodig de moed

van baanbrekers. Zeker voor wat het Confessioneel Hooger Onder-

wijs betreft, dient de hooge verdienste van die baanbrekers. UWE

voormannen van 50 jaren geleden en van later te worden erkend.

Zij namen het moedig initiatief en trokken de consequenties

daarvan, een eigen instelling voor hooger onderwijs in het leven

te roepen. Zoo kwam de „Vrije" Universiteit in de dagen toen de

welbegrepen vrijheid bij het openbaar onderwijs niet meer veilig

was. Het gebouw, waarvan zij het fundament en de eerste steenen

hebben gelegd, hebben hun opvolgers, hebt ook gij opgetrokken

en afgebouwd. Uw voortdurend geldelijk offer droeg de steenen

aan, die met het sterke cement Uwer overtuiging werden gemetseld

en gevoegd tot een monument voor Uw godsdienstig beginsel.

Ik, die dit beginsel niet deel, doch zijn waarde voor het openbaar

en bijzonder leven erken, die bovendien onder Uw voormannen

vrienden tellen mag, ik heb gevolgd en volg Uw doortastenden

V. U. 10

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen