Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 125

REDE PROF. MR. D. P. D. FABIUS. 107

hij') — „ook bij ons een voor de leden v a n het Hervormde Kerk-

genootschap sprekend bewijs dat ook de Hervormde Kerk, als

V R I J E KERK, ZOU k u n n e n bestaan."

J a GROEN VAN PRINSTERER kende het Gereformeerde volk. Het

heeft dan ook, althans in de 41 jaren, gedurende welke ik a a n de

Universiteit verbonden was, wel vaak ontbroken a a n mannen, voor

het hoogleeraarsambt geschikt, maar nooit aan geld. E n duidelijk

heeft ook dat volk getoond, niet te willen besnoeiing v a n het oor-

spronkelijke bestek der Universiteit, maar te gelooven en te willen

arbeiden aan haren voUedigen uitbouw. Subsidie v a n den Staat te

vragen, ware d a n ook niet alleen zeer gevaarlijk, gedachtig a a n

het woord v a n J. J. D' AMPÈRE, dat de Staat nooit geeft, alleen

verkoopt^); maar bovendien onverdiend blijk van wantrouwen in

') Ned. Gedachten, 2de serie, dl. IV. blz. 104.

^) In Revue des Deux Mondes, dl. 22 (1859), bl. 659: „la puissance est comme la

fortune, elle vend ce qu'on croit qu'elle donne," e t c .

Ook MR HEEMSKERK heeft 27 Nov. 1930 in de Tweede Kamer der Staten-Generaal

zich tegen het vragen van subsidie uitgesproken.

Dat lager- en hooger onderwijs in dezen niet kortweg aan elkaêr gelijk gesteld

kunnen worden, heeft ook De Heraut enz., die overigens evenals de Roomsche pers,

subsidieering bepleit, 21 Dec. 1930 erkend, in zoover de lagere school in h a a r

geheel een „a-religieus karakter" heeft, terwijl de openbare Universiteiten een

z. g. indifferent standpunt hebben. Maar bovendien is van gewicht, dat principieel

de lijnen zuiver getrokken] worden. In zekeren zin droeg de wet-MACKAY, die het

subsidieeren van bijzondere lagere scholen mogelijk maakte, een minder principieel

karakter. Al is volkomen te begrijpen, dat Minister MACKAY niet dieper greep,

— zij was toch „als een nieuwe lap op een oud kleed." f'Studiën en Schetsen, enz.,

dl XII, blz.) 156) Het uitsluiten van alle subsidie aan bijzondere lagere scholen

rustte op de gedachte, dat de openbare school voor het gansche volk voldoende

was, en mitsdien aan lagere scholen van anderen geest geene behoefte bestond.

Met h e t subsidieeren van bijzondere lagere scholen ontzonk aan de openbare

lagere school die grondslag. Gelijk dan ook Mr KRABBE heeft uitgesproken, dat men

na de wet-MACKAY had moeten komen tot de vrije school als regel. De wet-MACKAY

had moeten leiden tot de overweging, dat, nu van staatswege was uitgesproken,

dat de openbare school slechts voor een deel des volks diende, daaruit voor haar

moest volgen: Gelijkstelling van bijzonder met openbaar onderwijs, zoolang dit laatste

rust op de gedachte, dat het voor allen voldoet, is in wezen onhoudbaar.

En zoo zoude ook subsidie van het bijzondere hooger onderwijs op eenigszins

ruime schaal beteekenen, dat de openbare Universiteiten niet gezegd kunnen

worden voor het ganscbe volk te dienen. D a t dit ook het geval is, toonen reeds de

Vrije Universiteit te Amsterdam en de Roomsche te Nijmegen. Het daarin uit-

gekomen levensproces heeft de basis der openbare Universiteiten metterdaad

onderwoeld. Maar eene uitspraak der Regeering in dezen zin, en eene radicale

verandering van de openbare Universiteiten overeenkomstig dat levensproces ont-

breken nog. Ofschoon die er konden zijn, onafhankelijk van alle subsidie a a n

bijzondere Universiteiten; en, wil men principieel zuiver te werk gaan, er moesten

zijn, eer aan dergelijke subsidie kon worden gedacht.

Het machtige leven heeft getoond, dat de principieele achtergrond van ons

openbare lagere en hooger-onderwijs onjuist i s ; niet bestaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen