Gedenkboek van de viering van het 50-jarig bestaan der Vrije Universiteit te Amsterdam op 20-22 oktober 1930 - pagina 113

REDE PROF. MR. D. P. D. FABIUS. 95

GROEN VAN PRINSTERER sedert 1869 in toenemende mate had aan-

gedrongen (weswege hem de ethische hoogleeraar GRATAMA verge-

leek bij MARAT EN DANTON'J, werd niet gedacht. Ook in dezen is hij

niet gevolgd geworden. Zelfs van een sluiten v a n den kansel voor

moderne predikanten, gelijk GROEN VAN PRINSTERER dat in 1868

ten opzichte van D r ZAALBERG te 's-Gravenhage wilde 2), was geene

spraak. In dezen tijd besloot echter de Amsterdamsche kerkeraad tot

een klein begin v a n plichtsbetrachting, door te weigeren moderne

jongelieden als lidmaat in te schrijven. E n de toen door de Synodale

organisatie aangenomen houding heeft als v a n stap tot stap den

Amsterdamschen kerkeraad gedreven tot het breken met haar. Zelfs

kan ik, die toen ouderling was, en schier in dagelij kschen omgang met

Dr KuYPER en D r RUTGERS leefde, getuigen, dat de eerste stap der

organisatie in dezen, en die bestond in het schorsen v a n een groot

deel van den kerkeraad, door mijne genoemde ambtgenooten geens-

zins als verheugende verrassing werd begroet. Zoo w a s ergeener-

lei bestek van kerkherstel, en althans stond de Vrije Universiteit

geheel buiten het toen uitgebroken conflict.

Hoe ver men nochtans is gegaan met het ten onrechte haar daarin

betrekken, kan moeilijk duidelijker blijken dan uit het in de hoofd-

stad in 1886 verspreide stuk v a n den hoogleeraar D r J. W. GUNNING

en den Raadsheer in het Gerechtshof aldaar, Mr S. WILDSCHUT, die

van de maatregelen, door den kerkeraad der hoofdstad genomen,

om bij conflict met de Synodale organisatie, de eigendommen der

gemeente voor die organisatie onaantastbaar te maken, alzoo ook ten

profijte v a n de Heeren GUNNING en WILDSCHUT, — deze voorstelling

gaven, dat bedoeld w a s „om ten behoeve v a n de Vrije Universiteit

de groote bezittingen der Hervormde gemeente te Amsterdam te

onteigenen," en, „om zich^ ten behoeve v a n de Vrije Universiteit,

gelden toe te eigenen, voor andere doeleinden bestemd," enz. 3).

Zelfs ware te zeggen, dat de Vrije Universiteit in zekeren zin

de positie der Synodale organisatie heeft versterkt.

In 1863 verklaarde D r GUNNING, dat door de kerkorde van 1816 eene

.geheel onprotestantsche hiërarchie" is gevestigd; ja, dat zij is „uit den

geest der verdwaling en des afvals" *), zoodat Dr KUYPER, toen hij haar

') Verband tusschen godsdienst en regt (1871), bl. 42.

") Zie Bijdrage voor kerhgemeentelijk overleg, V (1868), bl. 84.

') Door mij meegedeeld in het Vervolg van de Haarlemsche Courant van 4 Met

(1888); met de toevoeging, dat volgens Jhr. Mr A . F . DE SAVORNINLOHMAN de onder-

teekenaars van dat stuk leden aan de ziekte der Kuyperophobie, waardoor zij niet

ten volle aansprakelijk waren voor wat zij zegden.

^ Geloof en Kerkvorm, blz. 11. Dr GUNNING noemt in dat geschrift de kerkorde

„in strijd met de geschiedenis, het recht en het wezen der Kerk." Ook schrijft hij

d a a r : „Wie zelf geen recht bezit noch kent, k a n het niet aan anderen geven."

In Vormen geest, in hetzelfde j a a r vroeger verschenen, spreekt, op blz. 10, Dr GUNNING

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen